00:00:00 Wprowadzenie — manifest zdrowego domu z konopi
Tomasz Ołubczyński: No dobra, to grzejmy z tym tematem, bo już właściwie o tym rozmawiamy i w sumie chyba warto, żeby to nagrywać już, nie? Dobra, okej. Witam na kanale Rozmowy Konopne, gdzie rozmawiam z naukowcami, lekarzami, ekspertami oraz pacjentami o terapeutycznym zastosowaniu konopi i nie tylko. Ja nazywam się Tomasz Ołubczyński i jestem dyplomowanym terapeutą konopnym. Jeśli cenisz wiedzę opartą na faktach, a publikowane przeze mnie treści są dla Ciebie atrakcyjne, zasubskrybuj, udostępnij lub napisz komentarz. Możesz również wesprzeć ten kanał na Patronite, aby pomóc w jego rozwoju.
Niestety algorytmy nie kochają tematyki związanej z konopiami, więc każda interakcja jest niezmiernie ważna. A dzisiaj niemedycznie i nieterapeutycznie. Dzisiaj naszym gościem jest architekt i urbanista. Doświadczenie zawodowe zdobywał pracując w pracowniach Centrala BDM Architekci. Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, stypendysta na University of Detroit oraz Stanford University. Współautor wielu projektów ingerujących w przestrzeń Warszawy, m.in. Brama Mokotowa i Plan Rozwoju Historycznego Kampusu SGH.
Laureat drugiej nagrody egzekwał w konkursie na Szkołę Muzyczną w Poznaniu. Oraz wyróżnienie w konkursie studenckim na projekt domu jednorodzinnego z charakterem. Twórca koncepcji symbolicznej transformacji placu Defilad w warszawską Agorę oraz laureat drugiej nagrody egzekwał w konkursie na Szkołę Muzyczną w Poznaniu. Oraz wyróżnienie w konkursie studenckim na projekt domu jednorodzinnego z charakterem. Podczas pobytu w Detroit brał udział w projektowaniu wytycznych do strategii rozwoju miasta. Działanie prowadzi własną pracownię projektową i jest partnerem w startupie.
Współautor ekologicznego przewodnika grupy EcoAdventures, która została powołana przez Polski Związek Firm Deweloperskich. Współautor przewodnika o projektowaniu budynków z myślą o ochronie ptaków wydanego przez Stowarzyszenie PTA. Współautor poradnika dla inwestora oraz koordynator raportu rekomendacje do spraw wsparcia rynku materiałów naturalnych.
00:02:30 Skąd pomysł — odpowiedzialność architekta za zdrowie mieszkańca
arch. Paweł Wolejsza: Współautor poradnika dla inwestora oraz koordynator raportu rekomendacji do spraw wsparcia rynku materiałów naturalnych. Współautor poradnika dla inwestora oraz koordynator raportu rekomendacje do spraw wsparcia rynku materiałów naturalnych. Współautor poradnika dla inwestora oraz koordynator raportu rekomendacji do spraw wsparcia rynku materiałów naturalnych. Super, dzień dobry, bardzo mi miło, dużo tego się nazbierało, ale już trochę się żyje faktycznie.
Każdy z tych wątków można by myślę rozwinąć na oddzielny podcast, natomiast faktycznie ten dom jest taką kwintesencją pewnego rodzaju manifestu, który się wydarza i on się wydarza głównie na rynkach zagranicznych. My tu w Polsce dopiero zaczynamy eksperymentować z budownictwem z konopi, takich domów jest myślę nie więcej... Z budownictwem z konopi, takich domów jest więcej niż 20 w Polsce, natomiast to widać, że jest jakaś taka tendencja i cieszę się, że zaprosiłeś mnie do tego programu, żebym mógł o tym powiedzieć. Cała przyjemność po mojej stronie. Skąd w ogóle pomysł?
Jak trafiłeś na ten materiał? Czy to była twoja inwencja, czy to był pomysł osoby zleceniodawcy, inwestora? Jasne, to każda osoba ma swoją drogę, tak myślę i ja od kiedy założyłem swoją działalność w 2019 roku, firmę projektową architektoniczną, przy spotkaniu z pierwszymi klientami, pomimo tego, że miałem już około 10 lat doświadczenia w innych pracowniach architektonicznych, jednak jest zupełnie inna odpowiedzialność, jak się rozmawia z klientem i ma się swoją firmę. To jest takie poczucie, że nie tylko ma się wpływ...
Nie ma wpływ na ten budynek, który się dostarczy, czy projekt z wnętrza, natomiast jest taka odpowiedzialność już podświadoma, że ktoś będzie mieszkał w takim domu, jakiemu się doradzi i pamiętam, że pierwsze dwa projekty były takie dosyć typowe i klienci pytali się mnie właśnie o to, jaki typ budynku, jaka w ogóle typologia ściany jest najlepsza dla tej działki dla nich. To pytanie we mnie mocno dudniło, dlatego że my jako architekci w Polsce właściwie używamy około 3-4 typów ścian, które są najbardziej popularne i są tak zwane standardowe i systemowe.
Słowo systemowe to jest słowo klucz, dlatego że wyroby budowlane mają swoje specyfikacje, które mają swoje papiery, karty materiałowe i one z kolei chętnie są wybierane przez kierowników budowy i wykonawców, dlatego że są obarczone jakąś instrukcją. To nie znaczy, że te materiały, które nie mają systemowych rozwiązań są nieprzewidywalne, natomiast one po prostu zostały sprawdzone w ITB i dopuszczone do użytku jako wyroby budowlane. Idzie zatem dużo różnych decyzji, takich na przykład, że projektanci często wybierają te rozwiązania standardowe, bo jest to po prostu prostsze.
Często są firmy, które oferują w ogóle detale gotowe. Nie ma żadnych rozwiązań, nie wiem, izolacji, hydroizolacji przeciwwilgościowej przy fundamencie czy czegoś innego i polska architektura, mówiąc szczerze, jest na bardzo niskim poziomie i w ogóle kondycja zawodu architekta jest na bardzo niskim poziomie. Głównie ze względu, jak mi się wydaje, że te budynki wyglądają, jak wyglądają.
Dopiero od kilku lat mamy taki znaczny wzrost jakości tej architektury ze względu na to właśnie, że po pierwsze projektanci jeździli na różne wymiany międzynarodowe, po drugie stają się coraz bardziej odważni w swoich decyzjach projektowych, a po trzecie też to, że często klienci mają coraz wyższy budżet na to, żeby móc robić rzeczy ciekawe i takie, do których faktycznie aspirują, a nie tylko zmieniać lub edytować katalogowe domy, które znowu są oparte o te systemowe rozwiązania dostępne na rynku.
I kończąc ten długi wstęp, jeżeli dostałem pytanie, jaki typ ściany jest najlepszy dla mojej klientki pierwszej, zacząłem się zastanawiać, czy ja niezbyt pochopnie mówię, że na przykład ściana murowana z wełną skalną. Czy to nie jest zbyt szybka odpowiedź i długo o tym myślałem. I pamiętam, że jednym z takich moich celów, jak zakładałem firmę, było to, żeby móc doświadczyć projektowania w bardzo różnych technologiach, żeby mieć świadomość, żeby móc wyrobić sobie też opinie na temat tego, który materiał jest najlepszy, który materiał jest najzdrowszy
00:08:00 Paleta materiałów naturalnych dostępnych w Polsce
arch. Paweł Wolejsza: i jakie są różne problemy z danymi technologiami, bo tylko to pozwala na bycie bardziej świadomym projektantem, architektem i osobą, która może świadczyć profesjonalne usługi na tym rynku. No bo jeżeli ktoś, przepraszam, projektuje tylko w jednej technologii całe życie, no to tak naprawdę jest to bardzo uważne, ograniczające i nie daje tego spektrum, które potem może przydać właśnie w przekonywaniu na przykład klienta do konkretnej technologii dla jego działki.
Nie ma tych wszystkich walorów, nie ma tych wszystkich doświadczeń i mam wrażenie też, że ja mogłem sobie na to pozwolić, bo byłem projektantem młodym i jestem na to młodym projektantem, natomiast 5 lat temu ta pracownia jak powstawała, ja miałem 30 lat i wtedy to też jest taki wiek, że chce się eksperymentować, że to tak jak robimy ten podcast tutaj też nie tylko dla zysku, tylko robimy go, żeby budować swoją markę, żeby się wymieniać doświadczeniami i robimy coś dodatkowo.
Tak samo ja traktuję to, że pewnego rodzaju wyjście poza schemat, ono się wiąże oczywiście z dodatkową pracą, z dodatkowym wysiłkiem, z nauką tych materiałów. Ja czuję, że to jest bardzo ważne dla mnie i dla mojej firmy i tak naprawdę uważam, że im głębiej w to wchodzę, tym bardziej widzę, że te naturalne materiały są po prostu zdrowe i przez to chyba odpowiedzialne, jeżeli mówimy o biznesie. A powiedz mi, inwestor długo się zastanawiał nad twoją koncepcją? Jak wyglądał ten cały proces od momentu samego projektowania, pomysłu na ten dom?
Bo dom nie jest typowy, nie jest jak większość domów, które spotykamy w naszej przestrzeni. Uważam, że jest odważny. Pomysł w ogóle na zagospodarowanie tej działki chyba też nie był taki oczywisty, więc tam jest wiele takich elementów składowych, które wyróżniają się i widać, że widać odwagę. I ze strony twojej jako architekta i ze strony inwestora, bo tak jak mówiłem, to nie jest typowa rzecz. To jest nie od dziś wiadomo, że najlepsze projekty powstają, jeżeli jest właśnie ta synergia i współpraca.
Jeżeli inwestor chce coś ciekawego i wspiera w tym architekta, a architekt jest na tyle otwarty, żeby elastycznie interpretować pomysły i wsłuchiwać się w rolę tego, co chce. Co chce uzyskać inwestor. No tutaj były dwie sprawy. Pierwsza sprawa to jest po prostu to, z czego ma być zbudowany ten dom, czyli materiał. A druga sprawa to jest geometria całego, to o czym mówisz, czyli geometria obiektów. To są trzy obiekty na jednej działce. I forma tego całego zagospodarowania, która koncentruje się na fragmencie ogrodu. Kwestia materiału była prosta.
Ta klientka się do mnie zwróciła z polecenia po tym, jak pisałem ten poradnik EkoAvengers dla deweloperów. No to już wtedy miałem dość dużą świadomość ekologiczną, ponieważ praca nad tym poradnikiem polegała na tym, że ja jeździłem po różnych firmach deweloperskich i pytałem się ich, które rzeczy nie wyszły. Gdzie są te obiecane klejnoty, które nie zostały dostarczone i ani nie wpłynęły na wasz marketing, ani na sprzedaż, a się po prostu nie opłaciły. Mam taką wiedzę, która jest niszowa, dlatego że wiem, które rozwiązania ekologiczne po prostu nie działają w długim czasie.
I ta klientka chciała mieć coś bardzo ekologicznego. Więc oczywiście poza takimi rzeczami jak gruntowe pompy ciepła, czy jakieś inne rzeczy, doszliśmy szybko do tego, że dobrze byłoby też poszukać jakiejś innowacji materiałowej. I takich naturalnych materiałów zdrowych jest niewiele. Ponieważ nie ma ich po prostu ogólnodostępnych na rynku. Na szczęście jest takie stowarzyszenie ogólnopolskie, Stowarzyszenie Budownictwa Naturalnego, które istnieje od około 20 lat.
I pamiętam, że jak ta klientka do mnie przyszła, zapisałem się do tego stowarzyszenia, bo wiedziałem, mając tam kilku znajomych, że będziemy mogli wspierać się w trakcie projektowania też wiedzą tych ludzi.
00:12:30 Dlaczego hempcrete — niepalność, oddychanie, regulacja wilgoci
arch. Paweł Wolejsza: A potem będę mógł znaleźć odpowiednich wykonawców. Którzy zbudują taki dom. Bo to nie jest proste. I na rynku mamy tak naprawdę z tych naturalnych biodegradowalnych, można powiedzieć, technologii, tak naprawdę chyba tylko 3 czy 4 typy takich ścian. Pierwsza właśnie to jest beton konopny. Druga to jest ściana z kostek słomy. Trzecia to jest wypełnienie celulozowe i wełna drzewna. Albo w ogóle szkielet drewniany monolityczny. To są wszystkie możliwości, które mamy na rynku.
Jest oczywiście jakaś wełna konopna, ale to są już jakieś takie, to już jest jeszcze dalej w skali powiedzmy takiego eksperymentowania i takiego szukania czegoś innowacyjnego. Beton konopny to jest taka technologia, która dla mnie jest osobiście najbezpieczniejsza. Oczywiście to nie jest tak, że słoma jest mniej bezpieczna. Są zawsze zwolennicy i przeciwnicy każdego z tych materiałów. Naprawdę. I to jest tak pół na pół mniej więcej. Mamy zwolenników konopi jako materiału budowlanego i mamy zwolenników kostek słomy.
Konopia ma tę zaletę, że do mieszanki tej konopnej dodaje się wapno, które z kolei jest bakteriobójcze i jest grzybobójcze. I ono daje taką też twardą strukturę. Zachęcam każdego, żeby dotknął takiego materiału. Jeżeli będzie problem ze znalezieniem takiego materiału, to nie. Jeśli będzie problem ze znalezieniem takiego materiału, to zapraszam do kontaktu. Później chętnie w Warszawie pokażę taki kawałek materiału. I to powoduje, że ta przegroda jest niepalna. Że ona jest po prostu nie rozprzestrzenia ognia. Czyli to jest w ogóle kryterium, które mamy tylko w Polsce.
Że przegroda nie powinna rozprzestrzeniać ognia, czyli ten płomień nie powinien bardzo szybko rozchodzić się po płaszczyźnie ściany. No ale ona też właśnie ma te wszystkie właściwości, które powodują, że te mikroorganizmy się w tym nie rozprzestrzeniają. I powiem szczerze, że ja byłem przy projektowaniu kilku domów takich konopnych. Natomiast jak teraz zacząłem swoją działalność i tylko ja pracowałem przy tym projekcie. To właśnie wolałem mieć taki dom, który jest powiedzmy o tyle bezpieczniejszy, że ma kilka dodatkowych kryteriów.
wolałem mieć taki dom, który jest powiedzmy o tyle bezpieczniejszy, że ma kilka dodatkowych kryteriów, które powodują, że to jest, ja też byłem mniej doświadczony, bo ten dom zaczął być projektowany myślę w 2021 roku, sam proces projektowy trwał około roku, więc ja też czułem się trochę mniej pewniej niż teraz, teraz już robimy domy ze słomy, z różnych rzeczy naprawdę i szukamy nadal czegoś takiego, co jest innowacyjne i bardzo się cieszę, bo te rozmowy są i ja widzę, że konopia daje naprawdę niesamowite możliwości i teraz nawet jestem na etapie próby zrobienia prototypu takiego budynku, który mógłby być jeszcze tańszy, jeszcze lżejszy i jeszcze lepszy właśnie z wykorzystaniem włókna konopnego.
Także ja myślę, że my tutaj wszyscy, którzy zbierają się wokół konopi, my naprawdę wiemy, ile ta roślina potrafi dać i teraz trzeba się zastanowić, co ona potrafi dać przemysłowi budowlanemu, bo widzimy już, że w Niemczech powstają płyty, które są prasowane z konoplitu, płyty normalnie takie jak OSB, które nie mają żywicy, która to łączy, tylko mają zwykłe polimery, które to łączą i tak naprawdę biopolimery i my możemy produkować materiały, które oddychają, materiały budowlane, które oddychają.
My nie musimy tworzyć tej warstwy folii, która jest w tych domach drewnianych po to, żeby wełna skalna nie namokła, bo jak wełna skalna namoknie, oczywiście tam jest trochę więcej know-how, to też nie jest tak, że zachęcam każdego, żeby na hura od razu postawił dom konopny czy słomiany. Trzeba zrozumieć zasady fizyki budowlicza, zatrudnić architekta, który ma już z tym trochę do czynienia, nie muszę to być ja, ale mamy w OSB nie naprawdę kilkanaście świetnych profesjonalistów.
Zresztą wydaliśmy tę książeczkę, która się nazywa Poradnik Inwestora, która jest za darmo do pobrania ze strony Instytutu Ochrony Środowiska, tam są detale, które właśnie są dobrze zrobione i wykluczają to, że np. para wodna się wykropli w przegrodzie albo są tak zaprojektowane, że nawet jeżeli się wykropli, to po prostu odparuje. Wełna skalna, jeżeli zamoknie, czyli to, co mamy w sklepie każdym w markecie budowlanym, jeżeli ona namoknie ze względu na wykroplenie się pary wodnej, to ona po prostu traci właściwości termiczne.
Więc ja uważam w ogóle, że to jest nieodpowiedzialne, że tego typu materiały nie są dostępne, że hempkrit czy kostki słone, że nie są dostępne powszechnie. I z dużym, powiem szczerze, na początku z dużym smutkiem o tym mówiłem, teraz mi się wydaje, że to jest po prostu kwestia tego, że tamte systemowe rozwiązania zrzucają odpowiedzialność wykonawców i projektantów, że to nie jest tak, że one są łatwiejsze, bo potencjalnie... Gwarantują bardziej stabilny budynek, no tak w dużym skrócie mówiąc.
Więc jak już była rozmowa z tą panią inwestor, z panią Donutą Golec, którą serdecznie pozdrawiam, bo dzięki niej ten projekt by nie powstał,
00:18:00 Plastikowe pudełka — zatęchłe powietrze i zakwaszenie organizmu
arch. Paweł Wolejsza: no to szybko padła decyzja na beton konopny. Ta struktura jej się spodobała, spodobało jej się to, że to może być w ogóle widoczno na środku. Ona teraz to otynkowała glinianym tynkiem, ale nie musiała. Te tynki, w sensie ta struktura tej ubitej ściany, ona jest na tyle ciekawa, że wygląda jak... Jak są takie zabawki, że się piasek przesypuje po obróceniu tej klepsydry, to ta ściana wygląda w bardzo podobny sposób. Też widać warstwy, które są ubijane i powiem szczerze, że to jest coś, czego mam wrażenie nam brakuje.
Bardzo szybko się wszyscy przerzucamy na taką dietę, która jest zdrowa, która jest dla nas bezpieczna, która jest hipoalergiczna, a nie wszyscy sobie zdajemy sprawę, że właśnie dużo alergii powstaje na przykład z tego powodu, że mamy bardzo szczelne dony, mamy domy, które nie pochłaniają wilgoci i później nie oddają jej, tak regulując to w pewnym sensie naturalnie, tak samo z ciepłem. Mamy domy, które po prostu są plastikowymi pudełkami, w których mieszkamy. No niestety, tak trzeba to o tym powiedzieć i to jest prawda.
I taki trend od jakiegoś czasu powstał po to, żebyśmy my mogli bardziej kontrolować to środowisko, bo taka była idea, wewnętrzne mieszkań. Jak spojrzymy na okna na przykład z tworzywa sztucznego, plastikowe, no to one są tak szczelne, że my musimy dodawać nawietrzaki jako projektanci, żeby rozstrzelniać te okna. Więc oczywiście to trochę bardziej kontroluje, mamy powiedzmy większą świadomość, że to jakoś działa. Natomiast ile jest budynków w Polsce, nie wiem, z wielkiej płyty, które ma wymienione okna plastikowe bez nawietrzaków? Cała masa.
I to znaczy, że w tych budynkach nie ma w ogóle dopływu powietrza i te kominy grawitacyjne, które wyciągają to powietrze, one nie mają dopływu powietrza. Więc my siedzimy w powietrzu, które jest zatęchłe, my tego nie czujemy. Ono ma obniżoną ilość dwutlenku, w sensie tlenu, ma podwyższoną ilość dwutlenku węgla i to wpływa na nasze samopoczucie, na alergię, na to, że mamy jakąś tam niższą sprawność umysłową. I ten beton konopny i słoma, one naturalnie oddychają, one nie mają tej folii, nie mają przegrody, one regulują automatycznie, nie mają żadnej wilgotności wewnątrz domu.
I jeżeli ktoś z Państwa spał w takim domu naturalnym, to rozumie, że po prostu to jest zupełnie inna jakość bycia w takim domu. Ja miałem okazję spać chyba w czterech domach naturalnych, stuprocentowo naturalnych i powiem szczerze, że to jest po prostu zupełnie inaczej człowiek staje, wypoczęty. Sam jeszcze takiego domu nie mam niestety, natomiast it's on my list, jak to mówią Amerykanie. Jeszcze trochę muszę popracować. Wszystko przed Tobą.
Kiedyś, kilka lat temu spotkałem na jakiejś konferencji, spotkałem człowieka, który przeprowadził badania dotyczące wentylacji właśnie w budynkach wielorodzinnych i przeanalizował wiele mieszkań i zauważył jedną bardzo istotną rzecz, o której też kompletnie się nie mówi, bo na to nikt nie zwracał uwagi. Nie, nawet nie. Idźmy dalej. Przy słabej wentylacji zakwaszenie organizmu osoby, która mieszka w takim pomieszczeniu się zwiększa.
Jeżeli śpimy teoretycznie 8 godzin, czyli spędzamy w mieszkaniu, w budynku co najmniej 8 godzin, jeżeli tam jest słaba wentylacja, to to zakwaszenie organizmu, choćby nie wiadomo jak byśmy chcieli, ono i tak się pojawi. Ale tych danych po prostu nie publikuje się oficjalnie, no bo trend w budownictwie mamy jaki mamy.
Bardzo często promuje się technologie, które jakby zamykają nas w małej przestrzeni, jakieś rozwiązania związane z wentylacją tam teoretycznie są, to jest wszystko zgodne z normami, tak naprawdę wpływu budynku na organizm człowieka tak naprawdę, bo musimy też pamiętać o tym, że budownictwo generuje 40% emisji CO2 globalnie. Polish Green Building Council. Są badania, które pokazują, że my spędzamy w budynkach około 80% czasu i że to jest bardzo ważne i tak dalej, natomiast faktycznie dopiero teraz zaczyna się ruch taki, że tego typu publikacje zaczynają powstawać.
00:23:00 Raporty Harvarda i prof. Allena o zdrowiu budynków
arch. Paweł Wolejsza: Ja teraz miałem przyjemność być, w grudniu właśnie ukończyłem taki kurs Leadership for Ukraine of Reconstruction, czyli jak być liderem przy odbudowie Ukrainy i to było organizowane przez...
Szkołę Zdrowia Harvarda i oni mają takiego profesora, który się nazywa na nazwisko Allen i on faktycznie jest ekspertem, jeśli chodzi o zdrowie budynków i jest kilka raportów, które właśnie wypunktowują to, że ilość właśnie NOX-ów, ilość dwutlenku węgla, zakwaszenie organizmu, to są wszystko rzeczy, które biorą się, tak jak mówisz, ze słabej wentylacji, ale część rzeczy, których my wiemy, mamy też te mikroplastiki, mamy inne kwestie, które też tak naprawdę, to zależy jak daleko możemy pójść w tym zdrowiu, bo podobno mikroplastik jest nawet w Himalajach już na szczytach, więc w naszych domach też na pewno jest i my nie jesteśmy w stanie 100% wszystkiego wyeliminować, ale jesteśmy w stanie dopełnić tego, żeby przynajmniej ja jestem w stanie powiedzieć o tym klientom i to mi daje już dużą taką świadomość i odpowiedzialność, że są na przykład lepsze, bo ABC, tak?
I to jest dla mnie coś, co powoduje jakość mojej firmy, po prostu. I to jest jego miejsce docelowe jakby pobytu, mieszkania i musimy brać pod uwagę to, jak ten budynek będzie wpływał na niego i na całą jego rodzinę, bo to, czy dobierzemy, nie wiem, tanią technologię i szybką technologię, nie będzie jakby miało w dłuższym okresie w takim większym, dalszym horyzoncie czasowym, nie będzie miało negatywnego wpływu. Bo wiemy, jakie mamy to budownictwo.
Ono jest tanie, ono musi być tanie i musi być szybkie, więc domy, które buduje się, startujemy z budową, nie wiem, w styczniu, one już są zamieszkałe w grudniu, prawda? Gdzie jeszcze... Oczywiście mogą spleśnić, jak jest zbyt wcześnie kładziony tynk, więc to jest dużo know-how, który musi być dopełniony, tak? Żeby tego typu inwestycja była po prostu dobrze projektowana i zbudowana, no. No pewnie, ale ja jeszcze się nie spotkałem z firmą, z wykonawcą opartym o... który stosuje konopię, który nie mówi jednoznacznie, że ten budynek... Musi po prostu odczekać. On musi odstać.
Przy nawet tej, nazwijmy to, tradycyjnej metodzie, one, te budynki też musiały przezimować. Zimowały się budynki, prawda? Żeby wilgoć odparowała, żeby wszystkie procesy w odpowiednim tempie nastąpiły. Szybkie budownictwo, szybka deweloperka, niestety, jakby nie sprzyja tutaj, a świadomość technologii użytej... Przy budowie też może być kluczowa. Na pewno jest kluczowa.
Więc jest wiele, na pewno wiele aspektów, dlatego tak się zastanawiam, jak to jest trafić na wyedukowanego, bo tylko wyedukowany inwestor, który ma odpowiedni zasób informacji, zdecyduje się na tego typu technologie, ona ani nie jest powszechna, o niej się nie mówi, to jest totalnie niszowa jeszcze jakby kwestia. Więc pytanie, jak z takim inwestorem się współpracuje? Czy trzeba go jeszcze, nie wiem, doedukować w pewnych kwestiach? Jak wygląda w ogóle ten cały proces? Nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie.
00:28:00 Przepisy 2026/2030 — obowiązkowe liczenie śladu węglowego
arch. Paweł Wolejsza: Tak, jeszcze, że to jest technologia niszowa. Ona faktycznie jest niszowa, natomiast ja jestem stuprocentowo przekonany, że jeżeli ogólnie, nie wiem, mam nadzieję, że zostaniemy w Unii Europejskiej, to te naturalne budownictwo będzie się bardzo mocno rozwijać, dlatego że my, jako projektanci i inwestorzy, już od 2026 roku, czyli już za rok, my musimy liczyć ilość dwutlenku węgla w materiałach budowlanych, które są wbudowywane do budowy, dla obiektów powyżej 2000 m3 kubatury, a od 2030 roku dla każdego budynku, który będzie powstawał nowy albo będzie przebudowywany.
To znaczy, że ślad materiałów wysoko nasyconych dwutlenkiem węgla, takich jak cement, stal, płyty włóknocementowe, tynki mineralne, no po prostu wszystko, co jest chemią budowlaną tak zwaną, albo z domieszką chemii budowlanej, będzie dodatkowo opodatkowywane i będzie musiało być w mniejszej ilości stosowane niż dotychczas. No i trzeba tą lukę jakąś wypełnić.
I teraz oczywiście pierwszym tutaj pomysłem jest drewno, ale to drewno też będzie drożeć, bo jego nie będzie tak dużo, więc my stąd w ogóle chcemy, jako też Stowarzyszenie OSBN, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Budownictwa Naturalnego, popularyzować te technologie właśnie wełny drzewnej, betonu konopnego, kostek słomy, bo one wypełniają szkielet drewniany, czyli minimalizują konieczność zużycia drewna, czyli wyciętego lasu, mówiąc błytami. My po prostu traktujemy to drewno jako zapałki, pomiędzy które wyrzucamy coś biologicznego, które jest termoizolacją.
I to jest super, bo niezależnie od tego, czy inwestor będzie chciał kostki słomy, czy beton konopny, czy wełnę drzewną, czy coś innego, czy celulozę, to są łukna, które nadal ocieplają.
Jak spojrzymy na rynki zagraniczne, to jest to, od czego zacząłem, nie wiem, Szwajcaria, Austria, Niemcy, tam naprawdę na tych wielkich targach są prezentowane już co chwila nowe materiały budowlane, które są pochodzenia biologicznego, czy to są płyty gliniano-konopne, czy to są płyty słomiano-konopne, czy to są, no po prostu powstaje masa różnych materiałów i ja apeluję tutaj do wszystkich, którzy kochają konopie, żeby po prostu zacząć się zastanawiać nad robieniem takich produktów w Polsce innowacyjnych, na to na pewno są jakieś granty R&D, dlatego że takie materiały naturalne są i biodegradowalne, i one są wręcz kompostowalne, polskie prawo na to jeszcze nie pozwala, ale to się kiedyś zmieni, i one też wpisują się w ten nurt ekonomii cyrkularnej, bo jeżeli my teraz w styczniu musimy segregować odpady budowlane na różne frakcje, no to jeżeli byśmy taki dom konopno-drewniany wyrzucili do jednego kontynentu, on może być w jednym kontenerze, bo to wszystko jest bio-odpad, tak, i my nie musimy tego segregować, oczywiście są jakieś wkręty, też mówię o tym, żeby minimalizować różne takie połączenia, albo minimalizować liczbę typów połączeń, bo wtedy jest łatwo to zdemontować, no ale to są innowacje i my jako Polska tutaj bardzo potrzebujemy teraz innowacji, żeby odnaleźć się w tym geopolitycznym ładzie światowym i ja uważam, że jest ogromna szansa na to, żeby to budownictwo, które stanowi aż 40% gospodarki, 40% dwutlenku węgla, żebyśmy my właśnie szukali tej odpowiedzi w tych naturalnych rzeczach, produktach, wyrobach budowlanych, które mogą odnieść ogromny sukces nie tylko w Polsce, jeżeli my na to jeszcze nie jesteśmy gotowi, ale za granicą, bo tam już jest na to zapotrzebowanie na rynku, a odpowiadając jeszcze na to pytanie, przepraszam, jak się współpracuje z takim inwestorem, no świetnie, naprawdę świetnie, to jest jakaś taka droga zaufania i na szczęście jakoś miałem ciekawych inwestorów przez te 5 lat, ostatnio mi się trafił taki człowiek, z którym na pewno nie będę chciał współpracować, ale to jest rzadkość, to też jest ciekawe, że jeżeli jest inwestor, który decyduje się na tego typu materiały, to jest to raczej dobry człowiek, który ma po prostu wizję harmonii w świecie i takiej regeneratywnej, odpowiedzialnej jednostki mieszkalnej, więc on, tak mi się wydaje, że po prostu ci ludzie nie są na stawie na szybki zysk i szybkie oszukanie architekta na przykład, tak?
Co się zdarza w tym komercyjnym świecie? Nie jest to normą, ale to się zdarza, no.
00:33:00 Odbudowa Ukrainy, popcorn i nowe materiały biogeniczne
arch. Paweł Wolejsza: Ukraina wprowadzając przepisy związane z uprawą konopi, czy jeżeli chodzi o samą marihuanę medyczną również, czy konopie przemysłowe, jakby widzi potencjał w tej roślinie i pytanie, czy masz jakby, jak wygląda z twojej strony, jak wyglądają z twojej strony możliwości odbudowy Ukrainy na przykład? Ukraina wprowadzając przepisy związane z uprawą konopi, czy jeżeli chodzi o samą marihuanę medyczną również, czy konopie przemysłowe, jakby widzi potencjał w tej roślinie i pytanie, czy masz jakby, jak wygląda z twojej strony możliwości odbudowy Ukrainy na przykład?
Ukraina wprowadzając przepisy związane z uprawą konopi, czy jeżeli chodzi o samą marihuanę medyczną również, czy jeżeli chodzi o samą marihuanę medyczną również, czy jeżeli chodzi o samą marihuanę medyczną również, czy jeżeli chodzi o samą marihuanę medyczną również, czy jeżeli chodzi o samą marihuanę medyczną również, czy jeżeli chodzi o samą marihuanę medyczną również? albo ubijają kostki słony. To też jest tak, że te materiały w ogóle nie są toksyczne. Po pracy z cementem ręce są takie szorstkie. To też znaczy, że to jakoś wpływa na nasze zdrowie. Być może ktoś tego jeszcze nie zbadał.
Azbest miał być materiałem, który miał być na tysiące lat, a potem się okazało, że jest rakotwórczy. Tak samo kleje do podłóg, jakieś subity z lat 60. z PRL-u. To jest chemia budowlana, która nagle się okazała, że jest dla nas toksyczna i rakotwórcza. I stąd jakby, jak pójdziemy trochę dalej w taki research tych materiałów budowlanych, to okaże się, że my mamy normy w Polsce na przykład do materiałów wewnątrz, do stosowania, ale nie ma norm dotyczących materiałów na zewnątrz budynków. I my możemy stosować często też rzeczy, które nie do końca są zdrowe.
I teraz, jeżeli znamy taką całą gamę, palety różnych rozwiązań naturalnych, to wiem, że po prostu dużo bardziej odpływają. Wiedziałem, nie jest mi pasować z ludźmi, którzy chcą mieć też zdrowy dom. Nie tylko chcą zdrowo jeść, ruszać się, troszczyć się o środowisko wokół, ale właśnie chcą mieć zdrowy dom, no bo ten dom też promieniuje, też daje jakiś mikropył i tak dalej. I to wszystko jest połączone ze sobą. Natomiast odbudowa Ukrainy, jak się skończy wojna, miejmy nadzieję, że jak najszybciej, no przede wszystkim będzie potrzebowała bardzo dużo szybkich domów.
I to jest tak zwany affordable housing. Czyli dostępne budownictwo, na które jest mnóstwo odpowiedzi. Każdy koncern, czy to się spytasz stalowej fabryki, czy betonowej, oni już mają odpowiedzi na to, co to jest dostępny dom. Tak samo te start-upy konopne, czy słomiane. Słomy na Ukrainie jest najwięcej, więc ja uważam, że to byłoby najbardziej odpowiedzialne budowanie po prostu szybkich domów, nawet kilku kondygnacyjnych w szkielecie drewnianym wypełnionych słomą. Ale jak to będzie, no to tak naprawdę to jest polityka. Bo to są duże pieniądze i to są też pewnie jakieś obszary wpływów.
Natomiast dużą wartością tych technologii naturalnych jest to,
00:38:00 Wyzwania techniczne projektu — fundament obwodowy, konstrukcja dachu
arch. Paweł Wolejsza: że to może robić naprawdę każdy. Czy to jest kobieta młoda, czy to jest starszy mężczyzna już emerytowany. To są materiały, które nie są jakieś ciężkie, one są lekkie. I my możemy przede wszystkim bez narażenia zdrowia budować z tego typu różne kwestie. A jeszcze tylko powiem o jednej ciekawostce. Jak już mówisz o odbudowie Ukrainy, to była konferencja teraz w Warszawie Rebelty Ukraine, gdzie właśnie wielkie koncerny wystawiały swoje wspaniałe różne prefabrykaty i inne kwestie. I był nawet start-up jeden z Niemiec, który pokazywał ściany zrobione z popcornu.
Także są te poszukiwania tego, jak można szybko zrobić ciepłą ścianę właśnie z naturalnych materiałów, bo oni też wiedzą, że będzie tam brane pewnie to ISG całe pod uwagę, czyli też liczenie dwóch punktów węgla i emisyjność tych materiałów itd. Więc te poszukiwania nowych typów materiałów od grzybni przez popcorn po różne inne rzeczy są naprawdę szaleńcze pieniądze na co teraz idą. I zachęcam wszystkich do tego, żeby szukać nowych typów materiałów budowlanych. Jeszcze raz. No tak.
Zwłaszcza, że te nowe przepisy, które już, tak jak wspominałeś, za momencik będą, no one będą zmuszały do nowego podejścia albo do zwiększenia ceny i podniesienia kosztów samej inwestycji albo do poszukiwania nowych, lepszych, lepszych, oczywiście, że lepszych, lepszych rozwiązań, które mogą się okazać tak naprawdę...
tańsze, bo w sytuacji, gdy przeliczymy sobie podniesione, podwyższone koszty związane z budownictwem tradycyjnym, a za chwileczkę już wszystkie obiekty użyteczności publicznej będą musiały być zeroemisyjne i nie tylko zeroemisyjne, jeżeli chodzi o konsumpcję energetyczną, ale również użytych materiałów. Więc jeżeli tej zeroemisyjności nie będzie, to ta inwestycja nie będzie mogła być zrobiona w przedziale cenowym, choćby zbliżonym do tego, który był do tej pory.
Więc jakby jesteśmy zmuszeni do tego, żeby te nowe rozwiązanie jakby otworzyć się na nie, bez względu na to, jak mało o nich wiemy i jak mało o nich się mówi i jakie mamy... jakby może nie zastrzeżenie, ale wątpliwości wobec tych materiałów. Krąży mi po głowie od początku naszej rozmowy takie pytanie dotyczące problemów. Czy podczas tworzenia tego obiektu pojawiły się jakieś problemy techniczne, jakiekolwiek, jeżeli chodzi w kontekście użytego materiału? Ten dom główny ma dość ciekawą formę. Ona ma taką formę bardzo spiczastą.
Pokażemy zdjęcie, na pewno teraz się pewnie pokaże to zdjęcie albo później. I ta forma spiczasta powoduje dość duże siły na odrywanie wiatru. To jest coś, co wymusiło fundament... obwodowy zamiast płyty fundamentowej, która jest tańsza. Dlatego, że z konstrukcyjnego punktu widzenia są dużo wyższe siły na wyrywanie fundamentu. I to jest coś, co troszeczkę zmieniało mi pomysł, dlatego, że inwestorka też nie chciała mieć żadnych wiązarów widocznych w tej przestrzeni. To jest po prostu hala, tak jak wydmuszka. Tam nie ma prawie żadnego połączenia, wiecie, tych...
żeby ten dach się normalnie nie rozjeżdżał. To jest taka jędka albo tak zwane kleszcze. Tutaj nie mamy tego. Tu jest trochę inny układ, który ja bardzo długo pracowałem z konstruktorem, że jest kalenica główna, która jest podparta słupami, więc on też jest ciekawy, ten budynek pod względem konstrukcyjnym tak naprawdę. Tego nie widać, ale on ma... No przy drewnie to jest bardzo trudne po prostu, bo w stali to byśmy zrobili trochę grubsze połączenia i nie ma tematu. A to drewno pracuje i jest pewnie jakiś tam zawsze...
ryzyko, że przy dużych wiatrach może coś się dziać, no ale to zostało tak zaprojektowane i policzone, żeby to się po prostu nie ruszało, tak? Mamy odpowiednio ilość zastrzałów. To też jest ważne, że te naturalne technologie nie powinny mieć płyty z dwóch stron przyczepianej do konstrukcji drewnianej, tak jak jest w technologii szkieletowej, bo ta płyta, ona jest zazwyczaj zamknięta dyfuzyjnie i ona powoduje, że para wodna nie przepływa przez tą całą ścianę, tak?
Ona jest po to zamknięta dyfuzyjnie, jeżeli jest jakaś płyta OSB czy MFP, ona po to jest zamknięta dyfuzyjnie, żeby wełna mineralna, która jest w środku, nie namokła, nigdy. I teraz to jest o tyle ciekawe, że to bardzo rozleniwiło projektantów konstrukcji, którzy w drewnie projektują, bo oni traktują tą płytę, która dochodzi z dwóch stron ściany szkieletowej, jako element, który usztywnia cały układ. Czyli nie mamy dwóch słupów i zastrzału takiego zwykłego, z deski, lekko wciętej.
Tylko mamy płytę przybitą i ta płyta w każdym kierunku potencjalnie, wiecie, przenosi siły, więc to wszystko jest takim cudłem zbitym, takim koniem trojańskim, który pracuje na rozciąganie, ściskanie w każdą stronę i to jest bardzo bezpieczne, a dla nich jest dużo mniej pracy. Więc tu mieliśmy taki problem, że było dwóch konstruktorów.
Najpierw był jeden konstruktor przy projekcie budowlanym, a później zrobiliśmy jeszcze jeden projekt wykonawczy, przy projekcie wykonawczym, dlatego że Cieślak powiedział, że będzie łatwiej zrobić to z innych typów elementów drewnianych, bo mają je dostępne w dobrej cenie. No i pewnie to się skompensowało, bo ta praca konstruktora też trwała i była kosztowna. Natomiast to jest taki feedback, który mogę dać ogólnie dla ludzi, którzy myśleliby o projektowaniu nowego domu z drewna, że najlepiej jest właśnie na bardzo wczesnym etapie zaangażować wykonawcę.
Jeżeli mamy koncepcję architektoniczną, wtedy spotkać się z wykonawcą, omówić różne możliwości, jakie drewno jest na rynku dostępne akurat, bo to też różnie jest. To był ten czas też pandemii, że do dostawy z Rosji drewno niektóre były wstrzymane, więc nie było każdego rodzaju przekroju drewna, co się może wydawać może takim dziwnym wytłumaczeniem, ale po prostu też my musimy budować z tego, co jest na rynku dostępne w dobrej cenie, bo oczywiście można kupić każdy rodzaj surowca, ale on może osiągać ceny kosmiczne.
Więc my zmienialiśmy po prostu projekt i to jest taki feedback, który mogę dać klientom, żeby właśnie wykonawca poinformował konstruktora o tym, co jest dostępne na rynku, zanim ten projekt zacznie powstawać, bo to jest uważam jakaś tam sztuczka, że można uniknąć potencjalnej pułapki cenowej. No tak, bo od momentu rozpoczęcia i w ogóle z samego procesu projektowego do momentu wdrożenia, też może upłynąć sporo czasu.
Ale tak jak mówiłeś, sytuacje, których nie jesteśmy w stanie przewidzieć, czyli pandemia, wojna, zrywają nam łańcuchy dostaw, co może mieć po prostu decydujący wpływ o tym, czy tę inwestycję zakończymy, czy ją w ogóle rozpoczniemy.
Więc te elementy są bardzo istotne, a w sytuacji, gdy mamy dostęp do materiałów budowlanych z rośliny jednorocznej, które idealnie by były, gdyby były dostępne lokalnie, daje nam o tyle duży komfort, że jesteśmy w stanie tę inwestycję sobie przeprowadzić teoretycznie bezproblemowo i mamy materiał, który jest bezpieczny, który jest radowalny, który nie ingeruje negatywnie, nie wpływa negatywnie na nas i na środowisko i może być pozyskany lokalnie, więc tutaj praktycznie same plusy się pojawiają. No ale jak to w teorii, życie sobie, teoria sobie, prawda?
Niestety mamy tych upraw trochę, zdecydowanie mamy ich za mało, ale jesteśmy jeszcze w takiej sytuacji, takiego zamkniętego kręgu, gdzie rolnik tak do końca nie jest zainteresowany obsianiem jakiegoś areału konopiami, bo nie wie, co z nim dalej zrobić.
Przemysł chętnie by odebrał, ale nie ma co odbierać, bo nie ma takiego przypływu informacji pomiędzy strukturami rolniczymi a przemysłowymi i jesteśmy w takim zawieszeniu niestety, tak że to wpływa bardzo negatywnie na rozwój tego typu materiałów, no bo tak jak mówiłeś, czy kostki słomy, czy hempcrete, to są materiały, można powiedzieć, przyszłości, bo praktycznie rzecz biorąc zalety stosowania tych materiałów są niepodważalne.
00:48:00 Prefabrykacja konopno-słomiana — odporność łańcucha dostaw
arch. Paweł Wolejsza: Tak, jeśli mogę jedną rzecz jeszcze powiedzieć, to też jest ciekawe, że ja oczywiście nie jestem w stanie zmienić całego rynku, natomiast robię to, co mogę w swojej branży i jeżeli każdy z nas będzie w swojej branży zmieniał to i upowszechniał te konopie, to na pewno to będzie pomału coraz większa kula śnieżna i jeszcze tylko dodam jedną rzecz odnośnie tego, co powiedziałaś, że może być budowa wstrzymana.
To jest bardzo ważne właśnie w kontekście naturalnych materiałów, żeby ta budowa albo była zamknięta dachem, albo żeby była skończona, bo te materiały naturalne, jeżeli one namokną, no to akurat beton konopny namoknie, wyschnie, namoknie, wyschnie, jest ok nadal, ale słoma traci właściwości, też może zgnić itd. i stąd pojawia się sporo firm, które robią prefabrykaty, czy to słomiane, czy to konopne, sam rozmawiam teraz z dwoma firmami, które będą robić prefabrykaty konopne i widzę w tym taki potencjał, że będzie np.
teraz na wiosnę składany taki dom słomiany, jeżeli ktoś ma ochotę, to ja będę pewnie publikował jakieś materiały z budowy tego domu, to ja myślę, że on w 5 dni będzie zmontowany i to jest duży plus z kilku względów, po pierwsze, bardzo szybko on powstaje z dużych klocków, po drugie, jest od razu zamknięty, więc nie ma takiego ryzyka, że przyjdzie fala deszczu i np. będzie problem, bo ktoś tego nie przykrył.
To też jest bardziej odporne w przypadku właśnie, nie wiem, pandemii czy wojny, że nagle ci wykonawcy nie znikną z tej budowy, tylko że będą to robić w zakładzie ludzie pod dachem i na pewno ten dom będzie dokończony, i będzie pod dachem i w przypadku montażu on po prostu przyjedzie na działkę. Także ta prefabrykacja też jest pewnego rodzaju tutaj szansą i ona umożliwia też lżejszą pracę dla ludzi, więc jest to bardziej odporne z punktu widzenia gospodarki, bo jeżeli się np.
skończy wojnę na Ukrainie, to na pewno większość budowlańców pojedzie tam, bo będą po prostu duże pieniądze z grantów amerykańskich, europejskich na to, na odbudowę po prostu, więc co wtedy? Wtedy jakby te firmy prefabrykujące będą mogły nadal zatrudniać czy to ludzi w bardziej podeszłym wieku czy to kobiety po to, żeby móc dostarczać ten zasób budowlany w postaci modułów czy czegoś innego. No i ja już współpracuję z kilkoma takimi firmami, też zachęcam, żeby takie firmy zakładać, bo mamy ich bardzo mało w Polsce w porównaniu np. do Austrii czy Szwajcarii czy Niemiec.
No właśnie chciałem o to zapytać, no bo mamy świadomość tego, że jesteśmy troszeczkę takim biednym kuzynem tej Europy, że te technologiczne nowości, można byłoby to tak określić, bardzo wolno do nas przychodzą, bardzo wolno inwestorzy w Polsce jakby decydują się na... na nowe technologie, twoim zdaniem co powinno... co powinno się zmienić, żeby ta dostępność była... była inna? Ja myślę, że Polacy bardzo szybko, wbrew pozorom, chwtają nowe technologie, tylko jest zawsze kwestia ceny, bo my faktycznie jesteśmy biedniejszym kuzynem.
Ale jak spojrzymy na, nie wiem, nowe technologie typu Blik czy inne, no to w Polsce one się... my uwielbiamy po prostu wygodę i to jest też tak, że jeżeli ludzie zrozumieją, że tego typu naturalne technologie to też jest na przykład wygoda, bo nie trzeba wywozić odpadów z budowy, tak dużo, tak, bo można rzucić na kompost kubkę betonu konopnego, tak.
To nie jest tak, że będziemy mieć dwa kontenery śmieci, których teraz trzeba segregować i trzeba nagle mieć pięć kontenerów na działce, tak, albo big bagów, to powstaje cała masa nowych problemów, więc legislacja troszeczkę nam pomaga, nam jako tej branży naturalnej, jeżeli mogę się postawić w imieniu tak dużej grupy akcjonariuszy, ale to też jest tak, że ja myślę, że moje pokolenie i kolejne, one zaczynają rozumieć, że jest coś nie tak, na przykład, że jeżeli jest budynek ocieplany styropianem, a ten styropian lata wszędzie po całej wsi w okolicy, nie wiem, 150 metrów, tak, no to ten mikroplastik i te rzeczy zostają wszędzie, no i my, jakby ja nie mam na to wpływu, jeżeli sąsiad to robi, tak, natomiast za mało po prostu jeszcze powstaje takich projektów, które są pionierskie, które mają szansę na to, żeby się dziać, no nie wiem, na przykład był taki fajny projekt realizowany przez Politechnikę Łódzką, gdzie cała kamienica była docieplona korkiem, skruszony korek z butelek, docieplony, sypki, no super pomysł, tak, tylko ktoś musiał to zrobić, ale na koniec to się też pewnie nie opłaca, no bo korek, żeby go robić masowo, no to trzeba by go sprowadzać z Portugalii, to też jest jakoś tam nieodpowiedzialne, jeśli chodzi o ilość butelenku węgla i tak dalej, tak, natomiast nam brakuje takiej przestrzeni, mam wrażenie, przez to, że jesteśmy faktycznie biedniejsi, no to żeby eksperymentować trochę, żeby się odważyć, żeby robić coś ciekawego, a tylko eksperymentując, my możemy zbudować swoją przewagę konkurencyjną względem Europy Zachodniej, no bo te działy R&D tam pracują i jak spojrzymy w ogóle na przykład na pracownie zagraniczne, no to jak jest, nie wiem, Henning Larsen czy Bomschlager Eber, czy to są takie duże znane firmy, które właściwie prawie wszystkie budynki publiczne już teraz robią albo w drewnie, albo w drewnie z ziemią ubijaną, no my w ogóle naprawdę nawet nie odważymy się myśleć, że możemy coś takiego robić, a oni to robią, pomimo, że to się u nich nie opłaca, bo jest droga siła robocza, u nas ta siła robocza jest tańsza jeszcze trochę, chociaż już te ceny faktycznie ze względu na inflację, na minimalną płacę one rosną, no ale to przede wszystkim musi być decyzja, tak,
00:54:00 Polska jako biedny kuzyn Europy — bariera odwagi i R&D
arch. Paweł Wolejsza: że okej, próbujemy i ktoś musi wziąć za to odpowiedzialność i my w Polsce bardzo nie lubimy brać odpowiedzialności za to, no tutaj przy takim domu konopnym, ogólnie przy domach jednorodzinnych właściwie mógłbym powiedzieć, że można robić prawie to, co się chce, no i jakby, no nikt tego nie sprawdza, nie potrzeba różnych papierów i tak dalej, natomiast jeżeli byłby budynek publiczny, no to trzeba zrobić tak zwane jednostkowe dopuszczenie i wtedy osoba, która się pod tym podpisała, czyli na przykład ja, osoba z uprawnieniami budowlanymi, bierze za to odpowiedzialność, tak, jak to zostało wykonane, czy to przemarza, czy to nie przemarza i tak dalej, więc, no to wszystko jest trudne, natomiast powiem tak, ta nagroda, którą dostałem, ona bardzo cieszy z dwóch powodów, po pierwsze, jak, tak jak powiedziałem, ja dostałem ten projekt po tym, jak napisałem tą książeczkę edukacyjną, w trakcie jej pisania, tego podręcznika rozwiązań ekologicznych dla deweloperów, ja się zorientowałem, że dużo bardziej, dużo większą wartość mogę wnieść do świata, jeżeli tysiąc inwestycji zrobi chociaż 2% więcej czegoś naturalnego, ekologicznego, tak, i że to jest dużo większy wkład mój jakby w Polskę i w ekologię Polski i tak się śmiałem, że wolę nawet zrobić kilka poradników i edukować, niż zaprojektować najbardziej ekologiczny dom i później, jak dostałem tą nagrodę, to też było właśnie takie troszeczkę to zabawne, że w sumie też się udało to dowieźć i myślę, że dla całego tego, tej branży, która troszeczkę w siebie nie wierzy, bo jest wyśmiewalna, bo to tak jak w każdej innej branży konopnej, tak, jeżeli ktoś powie, że coś robi z konopiami, to po prostu Polak się śmieje, haha, na pewno cannabis, no i to jest jakby, co w ogóle nie ma rozmowy, no, można się pośmiać, tak, ale to jest naprawdę gigantyczny biznes i ten biznes został mocno formalnoprawnie i, ale myślę, że, no, jest ogromna szansa przed nami, jako tymi ludźmi, którzy widzą w tym potencjał, żeby po prostu budować na tym ekonomię Polski, tak, no, bo nagle, jeżeli taka firma zacznie płacić nie 10 tysięcy, a 100 tysięcy w dodatku miesięcznie, no, to to wszystko, to wszystko będzie wracać do nas, więc mnie to szczególnie cieszy, że ten dom dostał nagrodę, że ten dom przy moim dużym wysiłku i też otwartości inwestorów, stworzył ciekawą formę, która też udowadnia, że te domy naturalne, one nie muszą być chatkami ulepionymi z błota, tak jak wielu ludzi o tym myśli i to też jest tak, że, że to jest bardzo częsta rozmowa, że to takie naturalne rzeczy, one nie mogą wyglądać fajnie, atrakcyjnie, tak, i mam nadzieję, że udało się to osiągnąć, chociaż też, jak to, jak to każdy architekt, kilka rzeczy jeszcze bym zrobił inaczej i pewnie nie wszystkich, rzeczy się dało dopilnować na budowie i nie mówię tutaj o technologicznych kwestiach, tylko o stricte estetycznych, tak, no, ale to, to też jest nauka, to też jest jakby budowanie świadomości, jakieś budowanie marki, ja chętnie opowiadam też o błędach, nie, o rzeczach, na których się uczę, bo to jest po prostu transparentność w biznesie, jeżeli ktoś nie robi błędów, to to znaczy, że nic nie robi albo po prostu...
I też cieszy, bo, bo taki dom, wiecie Państwo, konopny, który właściwie jest gdzieś tam pod Warszawą zbudowany, on dostał równorzędną nagrodę do jakichś wielkich hal panatonii, które w sumie są całe ze styropianu, ale są całe jakieś wyposażone w jakieś high techowe rzeczy, oczywiście to, to, to były nagrody w innych kategoriach, tak, w kategoriach hala magazynowa, jakaś mieszkaniówka czy biurowiec, no, ale został doceniony i zauważony i ta rozmowa, mam wrażenie, dopiero się rozpoczyna. I bardzo się cieszę, że mogę być częścią tej zmiany, po prostu. Tak, tak, tak.
Jeszcze można było uzyskać z tego, ten projekt jeszcze dostał nagrodę. I o tym, że jest to budynek nagrodzony, tak naprawdę niewiele się mówi, niewiele się mówiło. Ja, ja, ja przecież naprawdę byłem w ciężkim szoku. Myślę, ale dlaczego? Przecież właśnie w tych czasach, które teraz mamy, w tej sytuacji, którą mamy, z tymi doświadczeniami, które, które mamy, no, te, te informacje powinny się przebijać. To jest i w bardzo... Ja myślę, że to nie jest tak, że to jest jakaś czyjaś niechęć czy coś. Po prostu każdy z nas operuje w swoich bańkach, tak jak są jakieś nagrody dziennikarskie rozdawane.
Ja, ja tego nie śledzę, tak, po prostu. Więc, więc myślę, że nie wszyscy też śledzą te różne nagrody.
01:00:00 Nagroda PLGBC i konsekwencja architektoniczna
arch. Paweł Wolejsza: architektoniczne. To akurat jest Polish Green Building Council dawało te nagrody. To jest największa taka organizacja budownictwa zrównoważonego, więc oni nie tylko nagradzają te naturalne projekty, ale też takie technologicznie energooszczędne i inne rzeczy, które po prostu powodują, że te budynki są coraz lepsze. Też nagradzają budynki, które są certyfikowane niezależnie, czy to jest dom jednorodzinny właśnie z betonu konopnego, czy to jest biurowiec szklany w centrum Warszawy, ale robią naprawdę bardzo dużo dobrej roboty.
Otwierają oczy ludziom z branży na to, co jest trendami i też jakby świadomość przyznania takiej nagrody też jest odwagą z ich strony uważam. To też warto powiedzieć, że to nie jest wcale tak, że to jest normalne. Uważam, że oni się wykazali też dużą odwagą, ponieważ to jest kwestia też finansów. Popularności różnych kwestii. Nie każdemu zależy na tym, żeby taka technologia była po prostu popularna.
I PLGBC tutaj uważam, że stanęło na czele, odpowiedziało na to zadanie fajnie i też jakby odwaga jury, że oni docenili to, że ten projekt jest po prostu konsekwentny, że w Polsce mamy niewiele takiej konsekwentnej architektury. Trudno mi mówić, czy on jest ładny, czy nie jest ładny. Na pewno jest konsekwentny, on na początku miał być obity jasną deską, teraz jest obity ciemną deską ze względu na decyzję inwestorki. Dla mnie osobiście w tym momencie jest troszeczkę za ciemny, ale to jest bardzo indywidualna kwestia i o estetyce jest trudno rozmawiać.
Najważniejsze dla mnie jest to, żeby klient był zadowolony i żeby on jako użytkownik tego domu końcowy, żeby on po prostu czerpał te tjemy satysfakcyjne z tego, że ten dom powstał. Fantastycznie. Fantastycznie. Pawle, mam jeszcze dziesiątki pytań, które chciałem Tobie zadać odnośnie tego, jak pracowało się za granicą na stażach, jakie było podejście środowiska, jak pracowało się w planowaniu przestrzennym w Detroit, jakie mają podejście... Nie wiem, gdzie na co zwracają uwagę, ale myślę, że nie mamy aż tyle czasu w dniu dzisiejszym. Dziękuję Ci bardzo za czas, za informacje.
Wszystkie linki oczywiście umieścimy w opisie. Mam nadzieję, że to nasza pierwsza, ale nie ostatnia rozmowa. Jasne. Także dziękuję Ci stokrotnie. Że chciałeś poświęcić czas i przekazać te wszystkie informacje słuchaczom. Ja bym tylko chciał nadmienić, że naszym gościem był Paweł Wałejsza, architekt i urbanista. Człowiek z otwartą głową, z dużym zaangażowaniem. Miejmy nadzieję, że będzie zdobywał kolejne nagrody i propagował surowce naturalne w naszym kraju. No i mam nadzieję, że do zobaczenia prędzej czy później gdzieś w jakimś miejscu.
Ja jeszcze chciałbym takie call to action, bo zawsze lubię zakończyć czymś takim, że jeżeli ktoś z Państwa będzie miał jakąś potrzebę albo będzie po prostu feedback do rynku budowlanego, że czegoś brakuje, że jakichś informacji nie ma albo, że czegoś jest za mało, to też prosimy o kontakt w komentarzach albo bezpośrednio do mnie albo do Pana Tomasza po to, żebyśmy my mogli... Ja jestem w tej bańce, tak jak mówię.
01:04:00 Call to action — kontakt z OSBN, edukacja inwestorów
arch. Paweł Wolejsza: Dla mnie dużo rzeczy jest oczywistych, ale być może są jakieś aspekty, które są barierami albo problemami i które my jako środowisko architektoniczne albo Ogólnopolskie Stowarzyszenie Budownictwa Naturalnego możemy dalej zmieniać, żeby to popularyzować. Robimy dużo, ale być może są jakieś takie miejsca, których my nie widzimy. Także w centrum kontaktu i też dziękuję za rozmowę Tomaszu i za docenienie. No, bo to jest jednak miłe zawsze, jak praca czyjaś jest doceniona. No, można powiedzieć, że gramy do jednej bramki, więc powinniśmy się wspierać.
A skoro już mamy call to action, no to jeżeli publikowane przeze mnie treści są dla Ciebie atrakcyjne, zasubskrybuj, udostępnij lub napisz komentarz. Niestety algorytmy wszelakiej treści. Nie kochają tematów związanych z konopiami, więc przebijanie się w gąszczu tych wszystkich cyfrowych wytycznych jest bardzo, bardzo trudne. Więc każda forma interakcji z Waszej strony jest mile widziana. Dziękuję jeszcze raz i do zobaczenia. Dzięki, do zobaczenia. Cześć!