Wrzodziejące zapalenie jelita grubego a konopie — historia Jarosława Stadnika

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, ang. ulcerative colitis, UC) to przewlekła, nieswoista choroba zapalna jelit (NZJ/IBD), która potrafi zdominować całe życie pacjenta. W odcinku 005 podcastu Rozmowy Konopne gościem był Jarosław Stadnik, przedsiębiorca, dziennikarz i dyplomowany terapeuta konopny, który od 2008 roku zmaga się z WZJG. Diagnozę usłyszał w wieku 23 lat. Po latach leczenia steroidami i lekami przeciwzapalnymi świadomie włączył konopie do własnego protokołu i dziś dzieli się tym doświadczeniem z innymi pacjentami.

Ten artykuł to streszczenie najważniejszych wątków rozmowy: roli stresu jako pierwotnej przyczyny chorób cywilizacyjnych układu pokarmowego, wpływu żywności wysokoprzetworzonej na nawroty, znaczenia stosunku CBD:THC w terapii NZJ, doświadczenia porównawczego z Islandii oraz tego, jak nie zgubić się w marketingowym szumie wokół medycznej marihuany.

WZJG – czym jest i dlaczego dotyka coraz młodszych pacjentów

WZJG to przewlekły stan zapalny obejmujący błonę śluzową jelita grubego. Objawia się krwistymi biegunkami, parciem na stolec, bólem brzucha, osłabieniem i utratą masy ciała. Przebiega rzutami: po okresie remisji następuje zaostrzenie, czasem na tyle silne, że wymaga hospitalizacji lub kortykosteroidów dożylnych. W cięższych przypadkach kończy się kolektomią, usunięciem fragmentu lub całości jelita grubego.

Stadnik usłyszał diagnozę mając 23 lata. To wiek, w którym statystyki epidemiologiczne notują pierwszy szczyt zachorowań na NZJ. Drugi przypada po pięćdziesiątce. Etiologia jest wieloczynnikowa: predyspozycja genetyczna, zaburzenia mikrobioty jelitowej, nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna nabłonka jelita oraz, wątek, który w odcinku wraca wielokrotnie, czynniki środowiskowe i stres psychiczny.

Stres jako pierwotna przyczyna – oś mózg–jelita

W rozmowie wraca jeden, fundamentalny wątek: stres przewlekły to nie „dodatek” do choroby, tylko jeden z jej fundamentów. Oś mózg–jelita (gut–brain axis) to dwukierunkowa sieć komunikacji między ośrodkowym układem nerwowym a jelitowym układem nerwowym (ENS, „drugim mózgiem”), pośredniczona przez nerw błędny, mikrobiotę i hormony stresu.

Kiedy organizm jest stale w trybie „walcz albo uciekaj”, kortyzol rozregulowuje barierę jelitową, modyfikuje skład mikrobioty i nasila stan zapalny błony śluzowej. Dla pacjenta z WZJG oznacza to prosty wzór obserwacyjny: zaostrzenia często pojawiają się po okresach silnego napięcia, egzamin, rozstanie, śmierć bliskiej osoby, presja w pracy. Stadnik podkreśla, że nauka rozpoznawania własnych „spustów” stresowych i praca nad nimi (sen, regulacja oddechu, ograniczenie bodźców, terapia) jest tak samo ważna jak farmakoterapia.

Drugim obszarem jest dieta. Żywność wysokoprzetworzona, emulgatory, słodziki, utwardzone tłuszcze, dodatki zwiększające trwałość, w badaniach na modelach NZJ wykazuje działanie prozapalne na nabłonek jelita. Eliminacja tej grupy produktów nie zastępuje leków, ale dla wielu pacjentów wyraźnie obniża częstość rzutów.

Endokannabinoidy w jelicie – dlaczego konopie w ogóle działają

Układ endokannabinoidowy (ECS) jest gęsto reprezentowany w przewodzie pokarmowym. Receptory CB1 znajdują się głównie w jelitowym układzie nerwowym i regulują motorykę oraz wydzielanie, podczas gdy CB2 są silnie wyrażone w komórkach układu odpornościowego błony śluzowej i modulują odpowiedź zapalną. Endokannabinoidy (anandamid, 2-AG) pełnią w jelicie funkcję „bufora”, łagodzą nadmierną odpowiedź immunologiczną i wspierają regenerację nabłonka.

U pacjentów z NZJ obserwuje się zaburzenia w sygnalizacji ECS w obrębie zmienionej zapalnie błony śluzowej. To racjonalna podstawa, dla której fitokannabinoidy, przede wszystkim CBD i THC, są badane jako wsparcie konwencjonalnego leczenia. CBD działa głównie przeciwzapalnie i immunomodulująco (m.in. przez PPAR-γ, receptory adenozynowe, hamowanie FAAH), natomiast THC wpływa na motorykę, percepcję bólu i sen.

Stosunki CBD:THC w terapii NZJ – 15:1, 13:1, 8:8

To jeden z najbardziej praktycznych fragmentów odcinka. Stadnik, jako dyplomowany terapeuta konopny, omawia trzy stosunki, z którymi pacjenci NZJ stykają się najczęściej. Zawsze pod nadzorem lekarza: dawkowanie, droga podania i moment włączenia konopi to decyzja kliniczna.

• 15:1 (dominacja CBD), punkt startowy dla wielu pacjentów. Niska zawartość THC oznacza minimalne ryzyko działań psychoaktywnych, a wysokie CBD ukierunkowuje terapię na komponent przeciwzapalny. Sprawdza się w fazach remisji i u osób, które dopiero zaczynają oswajać się z konopiami.
• 13:1, pośredni profil. Nadal silnie przeciwzapalny, ale z większą obecnością THC, która u części pacjentów lepiej moduluje motorykę i ból trzewny.
• 8:8 (równowaga CBD i THC), najczęściej wieczorem, w okresach zaostrzenia, kiedy do komponentu przeciwzapalnego trzeba dodać wyraźniejsze działanie przeciwbólowe, rozkurczowe i wspierające sen. Wymaga miareczkowania od bardzo niskich dawek.

Stadnik konsekwentnie powtarza: start low, go slow. Konopie nie zastępują mesalazyny, steroidów ani biologicznych, są elementem szerszego protokołu, którego sercem pozostaje leczenie prowadzone przez gastroenterologa.

Konflikt z prawem przed legalizacją i lekcja z Islandii

Część odcinka jest osobista. Stadnik mówi o czasach, w których medyczna marihuana w Polsce nie była legalna, a pacjent szukający ulgi w przewlekłej chorobie zapalnej jelit automatycznie wchodził w konflikt z prawem. To kontekst, którego nie da się oddzielić od historii pacjenckich w PL, i powód, dla którego ustawa z 2017 r. oraz późniejsze zmiany 2022/2023 są dla tej grupy chorych kamieniem milowym.

Drugim wątkiem jest doświadczenie porównawcze z Islandii: inna kultura kontaktu z lekarzem, krótsze ścieżki konsultacyjne i większa otwartość systemu na medycynę zintegrowaną. To nie jest argument „za emigracją”, tylko obserwacja, że organizacja opieki nad pacjentem z NZJ ma realne przełożenie na jakość życia.

Jak wybrać kompetentnego terapeutę konopnego

Wokół medycznej marihuany narosła w Polsce ogromna ilość marketingowego szumu. Stadnik podaje konkretne sygnały, które powinny zapalić lampkę u pacjenta:

• terapeuta lub lekarz, który nie pyta o resztę leczenia i nie konsultuje się z prowadzącym gastroenterologiem,
• obietnice „wyleczenia WZJG konopiami”, choroba jest przewlekła, celem realnym jest dłuższa remisja, a nie cud,
• brak pisemnego planu miareczkowania i kryteriów oceny skuteczności po 4–8 tygodniach,
• polecanie konkretnego sklepu/dilera zamiast recepty na surowiec apteczny,
• ignorowanie ryzyka interakcji (m.in. z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4/CYP2C9).

Dobry terapeuta konopny pracuje w duecie z lekarzem prowadzącym, dokumentuje dawkowanie, zna ograniczenia konopi i potrafi powiedzieć „to nie jest moment na THC”. Tę filozofię Stadnik rozwinął kilka lat później, zakładając platformę telemedycyny konopnej Anandamed (zobacz odcinek 049).

FAQ – wrzodziejące zapalenie jelita grubego i konopie

Powiązane odcinki i artykuły

• 049, Anandamed: telemedycyna konopna jako kontynuacja historii Stadnika
• 052, Konopie a metabolizm komórkowy, mitochondria i apoptoza
• 044, Marihuana medyczna w leczeniu nowotworów: praktyka onkologa
• Odcinek 005, pełna rozmowa z Jarosławem Stadnikiem

Źródła

1. Naftali T et al. Cannabis induces a clinical response in patients with Crohn’s disease. Clin Gastroenterol Hepatol 2013. PMID: 23648372
2. Irving PM et al. A randomized, double-blind, placebo-controlled, parallel-group, pilot study of CBD-rich botanical extract in ulcerative colitis. Inflamm Bowel Dis 2018. PMID: 29415186
3. Couch DG et al. Cannabidiol and Palmitoylethanolamide Are Anti-Inflammatory in the Acutely Inflamed Human Colon. Clin Sci 2017. PMID: 29101220
4. Esposito G et al. Cannabidiol in inflammatory bowel diseases. Br J Pharmacol 2013. PubMed
5. DiPatrizio NV. Endocannabinoids in the Gut. Cannabis Cannabinoid Res 2016. PMID: 28861483
6. Storr MA et al. The role of the endocannabinoid system in the pathophysiology and treatment of irritable bowel syndrome. Neurogastroenterol Motil 2008. PubMed

Disclaimer: Artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest poważną chorobą przewlekłą i wymaga prowadzenia przez lekarza gastroenterologa. Nie modyfikuj samodzielnie leczenia, nie odstawiaj mesalazyny, steroidów ani leków biologicznych. Decyzję o włączeniu medycznej marihuany lub preparatów CBD podejmuje wyłącznie lekarz, biorąc pod uwagę pełen obraz kliniczny, leki towarzyszące i ryzyko interakcji.