00:00:00 Wprowadzenie — czym jest ból i dlaczego jest tak indywidualny
Tomasz Ołubczyński: Każdy z nas ma inny próg odczuwania bólu i co dla jednego z pacjentów będzie bólem lekkim lub imiarkowanym, dla innych pacjentów może być przyczyną bardzo dużego cierpienia. Witam Cię w kolejnym odcinku podcastu Rozmowy Konopne, w którym poruszam medyczne zastosowanie konopi. Moimi gośćmi są lekarze, naukowcy, pacjenci oraz eksperci zajmujący się tą niezwykłą rośliną. Ja nazywam się Tomasz Ołubczyński i jestem dyplomowanym terapeutą konopnym. Jeżeli publikowane przeze mnie treści są dla Ciebie atrakcyjne, zasubskrybuj, udostępnij lub napisz komentarz. A teraz zaczynamy.
Naszym gościem jest chirurg i onkolog dr Jacek Cieszkowicz. Specjalista z wieloletnim doświadczeniem, pionier medycyny opartej o fitokannabinoidy w Polsce, prelegent, wykładowca na licznych wydarzeniach w zakresie edukacji konopnej. Dzień dobry Jacku. Dzień dobry Państwu, witam serdecznie. Dzisiaj chcemy porozmawiać na temat bólu, a szczególnie bólu w kontekście zastosowania w jego uśmierzaniu preparatów na bazie konopnych. Mhm.
00:01:22 Funkcja ostrzegawcza bólu i mechanizm błędnego koła
dr Jacek Ciężkowicz: Otóż, proszę Państwa, ból jest to bardzo indywidualne, subiektywne odczucie pewnej sytuacji, która stwarza zagrożenie dla organizmu człowieka. Każdy z nas ma inny próg odczuwania bólu i co dla jednego z pacjentów będzie bólem lekkim lub imiarkowanym, dla innych pacjentów może być przyczyną bardzo dużego cierpienia. Trzeba sobie zdać sprawę z tego, że ból nie jest odczuciem jednorodnym, wręcz przeciwnie, jest bardzo zróżnicowany i powstaje z rozmaitych przyczyn.
Są różne klasyfikacje bólu, które starają się go usystematyzować, ale ta indywidualizacja jest bardzo znaczna i dlatego w terapii bólów należy uwzględnić to indywidualne podejście, do każdego pacjenta. Ból pełni przede wszystkim w naszym organizmie funkcję ostrzegawczą i ochronną. Występuje w czasie uszkodzenia tkanek oraz w czasie choroby i inicjuje procesy mające na celu utrzymanie równowagi czynności organizmu. Ale trzeba też powiedzieć, że w pewnych sytuacjach ból może być przyczyną takiego narastania schorzenia.
Dzieje się to szczególnie w sytuacjach, kiedy mamy do czynienia tutaj z takim błędnym kołem i ból wywołuje kolejne, następne objawy, które można powiedzieć, prowadzą do takiego ogólnego rozstroju, ogólnego bardzo znacznego zaburzenia homoostazy, czyli dobrostanu całego organizmu. Reakcje indywidualne na ból dotyczą zwłaszcza zmian w układzie chronologicznym. Zaburzenia oraz oddychania.
Z reguły dochodzi do przyspieszenia rytmu serca, zwiększenia przepływu krwi w mózgu i mięśniach oraz zwiększości częstotliwości i objętości oddechów oraz wielu innych zaburzeń czy też reakcji fizjologicznych, które w zależności od nasilenia bólu ulegają zwiększeniu. Takie... Taka reakcja organizmu ma na celu przestawienie naszego funkcjonowania w tryb ochronny i o tym już mówiłem wcześniej, jednak długotrwałe utrzymywanie się organizmu w takim stanie prowadzi do wielu negatywnych zmian właśnie do tego błędnego koła i może też prowadzić do zahamowania mechanizmów obronnych. Takie, które...
Takie, które prowadzą do likwidacji przyczyny bólu. Dlatego konieczne jest odpowiednie podejście do walki z bólą i wdrożenie jego leczenia.
00:04:30 Klasyfikacja bólu — pytanie hosta o rodzaje
dr Jacek Ciężkowicz: Jacku, a czy mógłbyś tak dla lepszego usystematyzowania informacji słuchaczom, czy mógłbyś nakreślić jakie są rodzaje bólu? No ból bólowi nie róbmy. Oczywiście. Zaraz do tego chciałem... Dojść niejako. Więc jakby można powiedzieć, że ból można podzielić z wielu perspektyw. Takim jakby można powiedzieć czasowym sposobem na rozgraniczenie czy też wyszczególnienie odpowiednich rodzajów bólu.
00:05:17 Ból ostry — definicja i mechanizm
dr Jacek Ciężkowicz: To jest ból ostry. Należy on do najczęstszych rodzajów. To jest ból ostry. Należy on do najczęstszych rodzajów bólu i jest reakcją na impuls przewodzony w włóknie nerwowym. I z reguły kojarzy nam się, czy też jest skojarzony z uszkodzeniem tkanek. To uszkodzenie tkanek, czy to w formie bezpośredniego uszkodzenia mechanicznego, czyli na przykład uszkodzenie urazowe, przecięcie ostrym narzędziem wywołuje wyzwolenie impulsu nerwowego, który dociera do mózg. Tak. To jest odpowiednio przetwarzane i odbieramy to jako dolegliwość bólową.
W wyniku takiej reakcji bólowej dochodzi do uwolnienia substancji odpowiedzialnych za przewodzenie bólu w układzie nerwowym. Ten ból, jego rodzaj i przyczyny są spowodowane urazem, procesem patologicznym, na przykład procesem silnym zapalnym, tworzeniem się ropnia lub inną chorobą wywołującą uszkodzenie tkanek. Tak.
I tutaj się określa, że każdy ból ostry to jest taki ból, który trwa krócej niż trzy miesiące, chociaż oczywiście tutaj musimy sobie rozgraniczyć pewne sytuacje, że często jest tak, że ból ostry dotyczy akurat momentu uszkodzenia, więc jak gdyby powinien się korażyć w skrótszym okresem czasu, ale taka jest definicja.
00:06:50 Ból przewlekły jako choroba sama w sobie
dr Jacek Ciężkowicz: Natomiast ból przewlekły to jest rodzaj bólu, gdzie dolegliwości bólowe utrzymują się powyżej trzech miesięcy. Ból przewlekły często jest określany jako choroba sama w sobie, ponieważ obniża jakość życia i powoduje te zaburzenia fizjologiczne, te zaburzenia błędnego koła, o których mówiliśmy wcześniej oraz zaburzenia psychologiczne i społeczne.
Do jego leczenia z reguły niezbędne jest wielokierunkowe podejście terapeutyczne i im dłuższy czas trwania dolegliwości, tym większe może być nasilenie tych skutków niekorzystnych, obniżenie jakości życia, jak również trudniejsze może być leczenie tego bólu. Do tego bólu przewlekłego. Następnie trzeba, jeżeli chodzi o podział bólu i rodzaje bólu, trzeba sobie tutaj powiedzieć o tym, że w charakterze tego bólu przewlekłego mamy dwa jak gdyby takie podtypy.
00:08:05 Ból receptorowy — przyczyny i leczenie dwutorowe
dr Jacek Ciężkowicz: Jeden z tych bólów to jest tak zwany ból receptorowy. To są dolegliwości bólowe, które mają miejsce najczęściej na przykład w przebiegu zwyrodnieniowej choroby. To są dolegliwości bólowe, które mają miejsce najczęściej na przykład w przebiegu zwyrodnieniowej choroby.
To są dolegliwości bólowe w zasadzie nie do końca wyjaśnionych chorobowy, gdzie dochodzi do szeregu silnych dolegliwości bólowych, można powiedzieć z szeroko rozumianego układu kostno-mięśniowo-stawowego, ale również trzewnego i występują dolegliwości bólowe w zasadzie, że to są dolegliwości bólowe, które mają miejsce najczęściej na przykład w przebiegu zwyrodnieniowej choroby.
To są dolegliwości bólowe, gdzie dochodzi do szeregu silnych dolegliwości bólowych, ale również trzewnego i występują dolegliwości bólowych, gdzie dochodzi do szeregu silnych dolegliwości bólowych, ale również trzewnego i występują dolegliwości bólowych, gdzie dochodzi do szeregu silnych dolegliwości bólowych, gdzie dochodzi do szeregu silnych dolegliwości bólowych, gdzie dochodzi do szeregu silnych dolegliwości bólowych, gdzie dochodzi do szeregu silnych dolegliwości bólowych, gdzie dochodzi do szeregu silnych dolegliwości bólowych, gdzie dochodzi do szeregu silnych dolegliwości bólowych.
Szczególnie dotyczy to naczyń obwodowych. Przyczyną tego bólu receptrowego jest stałe drażnienie receptorów bólowych i one cały czas na drodze pobudzenia nerwowego symulują nasz układ nerwowy do odczuwania bólu. Tutaj należy zaznaczyć, że walka z takim bólem powinna być dwutorowa. Z jednej strony walczymy z samym tym zespołem bólowym, ale również często to zadziałanie w miejscu powstawania tego bólu, czyli np. jeżeli mamy do czynienia z zmianami zwyrodninowymi w zakresie układu ruchu w stawie, tutaj np. operacja, wprowadzenie endoprotezy np.
stawu biodrowego może spowodować, że ten ból zdecydowanie ulegle zmniejszeniu albo całkowicie zniknie. Również prowadzi się takie leczenie, że dokonuje się blokady przewodzenia nerwowego i to też powoduje, że nie ma impulsu, więc nie ma odczuwania bólu.
00:10:39 Ból neuropatyczny — neuralgia, neuropatia cukrzycowa, ból fantomowy
dr Jacek Ciężkowicz: Natomiast drugim takim podgatunkiem bólu przewlekłego jest ból neuropatyczny. To jest rodzaj bólu przewlekłego, który powstaje z powodu uszkodzeń w zakresie samego układu nerwowego. Tutaj można powiedzieć, że jest to ból, gdzie jego źródło leży w samym układzie. W tym układzie wytwarzającym ten bodziec bólowy. I tutaj do najczęstszych przyczyn to jest uraz, infekcja, niedokrwienie, zaburzenia metaboliczne, uszkodzenia struktur nerwowych oraz czynniki chemiczne lub promieniowanie.
Najczęściej występujące ze spół bólu neuropatycznego to neurologia półpaśćcowa, gdzie mamy tutaj do czynienia z infekcją wirusową oraz neuropatia cukrzucowa. Ale również występują neuropatie obwodowe. Również mamy tutaj do czynienia np. z bólem fantomalnym, czyli takim, który występuje np. u pacjentów, którzy mieli amputowaną kończynę, a nadal odczuwają dolegliwości w zakresie pseudo oczywiście tej kończyny. Również mamy tutaj do czynienia z bólem ośrodkowym lub bólem rdzeniowym, gdzie dochodzi do uszkodzenia rdzenia kręgowego.
Zarówno ból ostry, jak i przewlekły wymagają zastosowania odpowiednich środków i najczęściej w tej chwili w poradniach leczenia bólu występuje takie, można powiedzieć, postępowanie wielospecjalistyczne. Oczywiście też próbuje się tutaj wprowadzić leczenie psychoterapia, konsultacje psychologiczne. Bo często też ból przewlekły prowadzi do bardzo poważnych problemów psychicznych, w tym do depresji. Tutaj to są takie podstawowe podziały, jeżeli chodzi o ból.
Jeżeli sobie wyszczególnimy tutaj bardziej szczegółowo różne typy właśnie dolegliwości bólowych, to tych rodzajów bólu możemy mieć bardzo dużo. Bo możemy mówić o tak zwanym bólu przebijającym. To jest bardzo krótki ból, który jest kojarzony z takim przebiciem jakiejś tkanki. Jest bardzo silny, ale trwa stosunkowo krótko. Ból napadowy, ból związany z zaburzeniami perystaltyki jelit, ból związany z niedrożnością przewodu pokarmowego czy jakiegoś innego narządu ruowego. Ból związany z niezdrożnością tętnicy końcowej, która unaczynia na przykład kończynę górną czy dolną.
Też bardzo silny, gdzie tutaj zareagowanie właśnie na tą przyczynę i interwencja angiologiczna chirurgia naczyniowego jest jak gdyby niezbędna. Jeszcze trzeba zwrócić uwagę na... Jeżeli chodzi o te wszystkie kwestie można powiedzieć bólu, który jest związany z somatyką, czyli związanym z naszym ciałem. Również oprócz tych dolegliwości bólowych, tych rodzajów bólów somatycznych, jak gdyby występuje ból o charakterze psychogennym. Że często on jest reakcją na właśnie stresową sytuację, gdzie ewidentnej przyczyny takiego...
Bólu w sensie podłoża patofizjologicznego nie ma, a jednak dolegliwości bólowe występują i również mogą prowadzić do właśnie niekorzystnych zjawisk związanych z pogończeniem jakości życia. I mogą stanowić też ten element błędnego koła. Tutaj jeszcze chciałem wspomnieć o takim bólu bardzo istotnym, który wprowadziła do medycyny pojęcie wprowadzone przez Cecilie Sanders. To jest pionierka w latach 60-tych medycyny paliatywnej w Wielkiej Brytanii.
00:15:10 Ból totalny Cecilie Sanders — wymiar fizyczny i psychiczny
dr Jacek Ciężkowicz: Ona określiła tutaj ten rodzaj bólu jako ból totalny.
Można powiedzieć, że jest to ból w terminalnym okresie choroby nowotworowej albo innej choroby prowadzącej do rychłej śmierci u pacjenta umierającego świadomie, który obejmuje wszystkie aspekty funkcjonowania człowieka, zarówno aspekt fizyczny, czyli to jest cały szereg dolegliwości bólowych właśnie związanych z uszkodzeniem bądź złym funkcjonowaniem naszego ciała, ale również przekłada się na ból taki psychiczny, który dotyczy właśnie lęku przed śmiercią, obawy o to jak ten proces umierania u mnie będzie przebiegał i świadomości, że w zasadzie w tej chwili nie ma dla tej danej osoby chorej już ratunku i wszelkie strategie poniosą porażkę w tym zwalczaniu.
Nie wszyscy może zdają sobie sprawę, ale efektem bólu przewlekłego może być depresja, jeżeli ten stan będzie nam się utrzymywał przez dłuższy okres czasu. No depresja może być schorzeniem, które od razu może nam się tutaj pojawić.
00:16:31 Potencjał terapeutyczny konopi w leczeniu bólu
dr Jacek Ciężkowicz: W takim razie, czy konopie mają potencjał terapeutyczny właśnie w leczeniu bólu? Według mnie konopie i produkty zawarte w konopie mają bardzo duży potencjał w leczeniu bardzo wielu rodzajów bólu. Tutaj chciałem jeszcze zwrócić uwagę na tym, że depresja, jeżeli chodzi o ból przewlekły, ból neuropatyczny, oczywiście jest bardzo częsta i powszechna, ale często też depresja może przerodzić się w bardziej poważne zaburzenia psychiczne, związane z takimi schorzeniami nawet ocierający się o psychozy egzogenne.
Może prowadzić również do prób samobójczych, gdzie to jest poważny, bardziej problem w walce z bólem i z podejściem do walki z bólem. Konopie w sumie mają bardzo dużą potencję z uwagi na to, że zawierają bardzo wiele substancji, które potencjalnie mogą wpływać korzystnie na homeostazę całego ustroju człowieka i mogą działać na wielu różnych etapach powstawania bólu. Chciałem też powiedzieć o tym, że często też na różnych spotkaniach i różnych szkoleniach mówi się o tym, że konopie w leczeniu bólu tak, ale nigdy w leczeniu bólu ostrego.
Nie do końca to się sprawdza, ponieważ ja będąc na jednej konferencji,
00:18:24 Kopenhaskie badanie — konopie w bólu ostrym okołooperacyjnym
dr Jacek Ciężkowicz: międzynarodowej w Kopenhadze w tamtym roku, spotkałem się z prezentacją pracy, gdzie zaprezentowano pracę dotyczącą prowadzenia pacjentów poddanych ciężkim operacjom kręgosłupa, związanym z defektami i zmianami w zakresie kręgosłupa. To poważne łącznie z szczepieniem implantów i tak dalej. Tam prowadzono taką obserwację u 200 pacjentów, z tego wieloletnią. Z tego 100 pacjentów otrzymywało mieszaninę z nieznaczną przewagą THC z CBD na śluzówkę jamy ustnej w okresie około miesiąca przed operacją, podczas całego okresu okołooperacyjnego i pooperacyjnego do trzech miesiąców po operacji.
I zauważono, że skala natężenia bólu zarówno przed operacją, jak i w bezpośrednim okresie pooperacyjnym była zdecydowanie mniejsza. Pacjenci wymagali mniejszych dawek klasycznie stosowanych leków przeciwbólowych, w tym niesterydowych leków przeciwzapalnych oraz opiatów. Okres rekonwalescencji, w tym okres pobytu w szpitalu znamienny statystycznie był skrócony u tych pacjentów. I również rehabilitacja u nich zdecydowanie przebiegała lepiej. Więc wniosek jakkolwiek w tej pracy stwierdzono, że takie podejście wymaga dalszych badań w stosowaniu konopiów w bólu ostrym.
Okołooperacyjnym dalszych badań, ale zdecydowanie był taki wniosek, że tutaj uzyskano efekt bardzo pozytywny, jeżeli chodzi o tą walkę z bólem, można powiedzieć, przedoperacyjnym, śródooperacyjnym, okołooperacyjnym i pooperacyjnym. Natomiast jeżeli weźmiemy pod uwagę również inne rodzaje bólów, to konopie również mają tutaj zastosowanie.
Ja stoję na stanowisku troszeczkę odmiennym niż Towarzystwa Badania Bólu polskie i też również w innych krajach, które jak najbardziej akceptują w tej chwili konopie, ale są to środki, które zalecane są do stosowania w trzecim, a nawet czwartym rzucie i nigdy nie w monoterapii.
Natomiast ja uważam, że z uwagi na bardzo dużą potencję i wielokierunkowość działania substancji zawartych w konopiach, często, może nie od początku, ale można tak pokierować tą terapią, że pacjent może zrezygnować, albo przynajmniej znacznie ograniczać stosowanie innych leków, które, jak wiemy, mają też bardzo dużo objawów niekorzystnych, szczególnie przy wlekłym i drutwałym stosowaniu.
00:22:01 Case study — migrena, susz Red No. 2 i samoograniczenie psychoaktywności
dr Jacek Ciężkowicz: Mogę tutaj podać przykład takiej młodej pacjentki z bardzo ciężką migreną, która generalnie od chyba 5 lat stosowała dosłownie bardzo duże ilości leków, i to zarówno przeciwbólowych, jak i antydepresyjnych, przeciwpadaczkowych, bo tak to jest kojarzone. I te napady tej migreny były tak silne, że w zasadzie na 3-4 dni ją w ogóle wyłączały z normalnego funkcjonowania. To była moja jedna z pierwszych pacjentek, która zastosowała wtedy pierwszy w 2019 roku susz Red Number Two firmy, Spectrum Therapeutics albo Konopi Grow w tej chwili.
Napisała później do mnie bardzo piękny list, że się obawiała tej terapii z różnych względów, prawda, ale w końcu najpierw tak według moich zaleceń najpierw zaczęła stosować paląc w lufce ten susz, a później przeszła na waporyzację i zwracam taką bardzo ciekawą tutaj rzecz, że tutaj ten rodzaj suszu, no to jest taka, chociaż to jest hybryda, ale z taką przewagą w sumie satiwą.
Powiem, że tak, po trzech miesiącach stosowania regularnego, dziewczyna awansowała w swojej pracy zawodowej o trzy stopnie aż, czyli każdego miesiąca dostawała jak gdyby awans, plus do tego w ciągu, kiedy normalnie miała w zasadzie około czterech, nieraz nawet do pięciu ataków w miesiącu, w ciągu tych trzech miesięcy zdarzały się tylko dwa napady, odstawiła większość leków przeciwbólowych, w zasadzie chyba docelowo prawie wszystkie.
Co więcej też na zasadzie naszej tutaj, naszych kontaktów wystąpiło takie, taki wniosek, który zresztą potwierdził mi się ostatnio na spotkaniu takim, właśnie z praktykami medycyny opartej o kanabidoidy, że u takich pacjentów, którzy mają silne dolegliwości bólowe, jest bardzo, występuje samo ograniczenie się tego efektu psychoaktywnego. Można powiedzieć, ja sobie tak to wytłumaczyłem, że konopie spożytkowują swój potencjał terapeutyczny w walce z bólem, a przez to jak gdyby dostosowują się, są substancjami plastycznymi, ponieważ większość tego potencjału jest wykorzystywania na walce z bólą.
Nie ma tego efektu psychoaktywnego, szczególnie tego niekorzystnego. I to też potwierdziło mi bardzo wielu praktyków terapii konopnej, między innymi właśnie na ostatnim forum medycyny paliatywnej, gdzie właśnie dyskutowano na temat tych niekorzystnych efektów psychoaktywnych. Im większe dolegliwości i bardziej terapia konopna jest skuteczna, tym niekorzystne efekty psychoaktywne ulegają samo ograniczeniu. Co więcej tutaj, jeżeli weźmiemy pod uwagę całą tą taką, można powiedzieć, cały ten wachlarz dolegliwości, które mogą powodować, może powodować ból przewlekły, to mamy tutaj do czynienia.
Z jednej strony THC działa bezpośrednio na dolegliwości bólowe, je ograniczając, ale z drugiej strony też, to też często raportują pacjenci, THC odwraca uwagę od bólu, czyli jak gdyby można powiedzieć, pacjent skupia się na innych rzeczach i ten ból jest zepchnięty jak gdyby troszeczkę na bok i to też bardzo ułatwia walkę z tym bólem.
To szczególnie się dzieje u pacjentów onkologicznych i paliatywnych, że substancje zawarte w kontaminach nie działają w sposób bezpośredni, ale jak gdyby odwracają uwagę od bólu, ten ból przestaje być aż tak istotny, ma się inną perspektywę, wyższą perspektywę, jeżeli chodzi o swoją sytuację zdrowotną, to też przekłada się tutaj na przerwanie jak gdyby tego błędnego koła i poprawia tą kondycję psychiczną pacjenta i jednocześnie poprawia zdecydowanie jakość życia.
Tutaj jest to taka duża zaleta terapii konopnej, ponieważ z uwagi na jej multimodalność, wielokierunkowość, możemy tą terapią zastąpić skomplikowane terapie lekowe ze znacznym zagrożeniem szkodliwych działań ubocznych.
00:27:20 Klasyczna farmakoterapia bólu — opiaty, NLPZ, sterydy, przeciwpadaczkowe
dr Jacek Ciężkowicz: Czy mógłbyś powiedzieć jakie mamy, jak wygląda klasyczna taka terapia przeciwbólowa, nie oparta o konopię? I ryzyko stosowania.
To też zależy od rodzaju bólu, prawda, ale jeżeli chodzi o ból przewlekły, neuropatyczny, to jest bardzo wiele leków, to są przede wszystkim duże dawki opiatów, teraz te rodzaje leków na bazie działańcych na układ endoreceptorów, endomorfinowych, jest bardzo rozbudowany, mamy tutaj do czynienia zarówno z formami doustnymi, z plastrami, które uwalniają na zasadzie transdermalnej odpowiednie dawki, mamy spraye na śluzówkę, zarówno jamy ustnej, jak i donosowe, no mamy wreszcie możliwość iniekcji, mamy możliwość podawania w pompie, morfiny, czy też innych leków z grupy opiatów, ale w tych kuracjach trzeba zdać sobie sprawę, że zawsze istnieje ryzyko przedawkowania i depresji układu oddechowego, co więcej w Stanach Zjednoczonych w tej chwili z uwagi na to, że można powiedzieć doszło do takiej, to się określa nawet jako rodzaj pandemii, czyli na szeroką skalę rozpowszechnienia się stosowania opiatów nawet w nieznacznie, znaczy w średnio silnych doległościach bólowych i zaczęło odnotowywać bardzo dużo zgonów związanych z tą terapią.
Tutaj jeżeli mamy do czynienia z terapią konopną, to ona na tyle nam podnosi do bezpieczeństwa właśnie stosowanie opiatów, że z reguły zmniejsza ich potrzebność i ilość i powoduje, że ten efekt terapii opiatami jest zdecydowanie mniejszy, jak również też u niektórych pacjentów można odstawić całkowicie te opiaty. Następną grupą są niesterydowe leki zapalne, które stosuje się podczas opiatów. Które stosuje się powszechnie, szczególnie w bólach średnio silnych i umiarkowanych.
Te leki przy długotrwałym stosowaniu mają szereg objawów ubocznych, dotyczy to niekorzystnego działania na przewód pokarmowy, może dojść do powstania owrzodzeń, prawda, może dojść do powstania innych zaburzeń. Również mogą wpływać na... Nasz układ krwiotwórczy. Często występuje depresja układu szpikowego co do produkcji elementów morfotycznych krwi. No i również może dojść do innych niekorzystnych działań. Nawet czasami opisuje się takie zatrucia dotyczące przy długotrwałym stosowaniu niewydolności nerek, lub niewydolności wątroby.
I tutaj trzeba przyznać, że też fitokanabidoidy działają synergistycznie z wieloma tymi lekami i zdecydowanie można obniżyć ich dawki. Przez to jak gdyby mniej narażać pacjenta na możliwość powikłań. Następną grupą leków to są... Leki przeciwpadaczkowe i przeciwdepresyjne, które się stosuje. I tutaj trzeba zwrócić uwagę, że trzeba bardzo wnikliwie przeanalizować w takich sytuacjach, w których pacjent przyjmuje te leki, włączenie terapii konopnej, bo z wieloma lekami przeciwpadaczkowymi mogą zachodzić niekorzystne interakcje.
Trzeba kierować się zasadami, że przynajmniej trzeba rozdzielić znaczną przerwą czasową przyjmowanie tych leków. Ale jeżeli się to poprowadzi odpowiednio, z reguły udaje się odstawić te leki, bo również substancje zawarte w konopie mają dużą potencję antydepresyjną i również, jak wiemy, przeciwpadaczkową. I też należy wspomnieć, że w wielu rodzajach bólu przewlekłego stosuje się sterydoterapię. I tutaj również terapia konopna może być łączona z taką terapią.
I również obserwujemy zjawisko, że znaczna część pacjentów przy trwaniu tej terapii i jej korzystnym efekcie zmniejsza dawki sterydów albo odstawia je całkowicie. Tutaj również występuje zjawisko korzystne, jeżeli chodzi o włączenie terapii konopnej do walki z bólem. Jeszcze chciałbym tylko dodać taką informację. Prawdopodobnie gros słuchaczy ma świadomość tego, że bezpieczeństwo stosowania konopi to jest element naszej fizjologii, ponieważ nie mamy receptorów w rdzeniu przedłużonym i pniu mózgu. Nie ma niebezpieczeństwa. No to mówiłem o opiatach. Dokładnie.
Więc w porównaniu z opiatami jest to bardzo bezpieczne, który nie ma bagażu tego negatywnego związany z uzależnieniem fizycznym, czy ze wszystkimi innymi aspektami stosowania długotrwałego w porównaniu na przykład z opiatami. Oczywiście trzeba zwrócić uwagę, że tę terapię też trzeba prowadzić w odpowiedni sposób. Trzeba w procesie miaraczkowania wybrać dla pacjenta tą najniższą dawkę, ale działającą. To też jest bardzo ważne, żeby tych dawek fitokanabinów nie eskalować i nie wprowadzać zbyt szybko, żeby dobrać odpowiednią proporcję THC do CHC. Do CBD to jest też bardzo istotne.
I trzeba też zwrócić uwagę, żeby też w zależności od pacjenta i występujących do możliwości bólowej wybrać odpowiedni sposób wprowadzenia do organizmu fitokannabinoidów. I tutaj mamy też bardzo dużo w tej chwili możliwości, czy to w sposób wzierny, czyli u niektórych pacjentów, szczególnie wybranych, to nadal może być palenie czystej marihuany w formie papierosowej, czy też jakichś tam innych urządzeń do palenia. To jest waporyzacja, która ten niekorzystny efekt palenia dymu z konopi ogranicza, w zasadzie likwiduje, prawda?
Mamy sposób wzierny, zdychamy czystą parę, mamy podawanie na śluzówkę, podawanie ustnej, która łączy zalety podawania, prawda, do ustnego z tym szybkim wchłanianiem się przez śluzówkę do krwiobiegu. Mamy również możliwość podawania do ustnego, gdzie trzeba zwrócić uwagę na to, że możemy nieraz uzyskać długotrwałe, nawet do 8 godzin działanie, również w tym przeciwbólowym, w bólach na przykład nocnych podawanie. Mamy możliwość zakapsułkowania w formie kapsułek, które rozpuszczają się w jelicie.
To też jest korzystne w dolegliwościach związanych na przykład z chorobą, chorobami zapalnymi, chorobą leśnowskiego Crohna. Mamy również, chociaż tutaj w pewnym sensie nadal jest dyskusja, możliwość wprowadzenia czopków do odbytniczych, czy też globulek dopulchowych, co przy niektórych schorzeniach i dolegliwościach bólowych, na przykład, czy na przykład w bólach menstruacyjnych też przynosi dobre efekty. Mamy oczywiście w zarodku możliwość systemów transdermalnych, podobnie jak różne pochodne morfiny w tej chwili, ale to dopiero chyba będzie wchodziło.
Chociaż spotkałem się z możliwością też plastrów, które uwalniają chyba też produkcji duńskiej CBD, takich transdermalnych, przy odpowiednią dawkę i też mamy tutaj możliwość, i to jest mój niejako taki w pewnym sobie dość, popieram taki sposób, mamy możliwość w niektórych aptekach w Polsce wyprodukowania farmaceutycznie maści, czy też żelów, które też miejscowo wykazują bardzo duży potencjał do zwalczania dolegliwości bólowych.
00:37:07 Przeciwwskazania, drogi podania i model izraelski
dr Jacek Ciężkowicz: Czy są przeciwwskazania? Jak w każdej terapii są przeciwwskazania. Tutaj jeżeli chodzi o walkę z bólem, jeżeli chodzi o pacjentów onkologicznych, to uważam, że są tylko przeciwwskazania i paliatywnych względne. Natomiast jeżeli chodzi o walkę z dolegliwościami bólowymi, te wskazania powinny być bardzo duże.
Te wskazania powinny być bardziej troszeczkę rygorystyczne, ponieważ u pacjentów, którzy mają bardzo silne przeciwwskazania, takie jak właśnie niestabilna choroba wieńcowa, zaburzenia rytmu serca poważne, niewydolność wątroby, niewydolność nerek, zespoły przewlekłej niewydolności oddechowej, o znacznym nasileniu, należy bardzo ostrożnie podchodzić do wprowadzenia u nich terapii konopnej, ponieważ w tych sytuacjach czasami te dolegliwości mogą ulec nasileniu i wtedy ja stoję na stanowisku u takich pacjentów bardzo mocno obciążonych tymi przeciwwskazaniami, należy mieć taką zasadę, jaka też dominuje w niektórych działach bardzo rozwiniętej, rozwiniętego kraju, jeżeli chodzi o terapie konopne, to jest, jeżeli chodzi o Izrael, tam jest wymagane w niektórych schorzeniach, że pacjent musi być na terapii tej standardowej, jak gdyby w cudzysłowie wielkiej, przez rok czasu i ta terapia, a w niektórych schorzeniach nawet dwa lata, nie przynosi efektu i wtedy dopiero należy podjąć próbę, to nie dotyczy pacjentów onkologicznych oczywiście i paliatywnych, ale w innych tych należy podjąć próbę wprowadzenia terapii konopnej, więc tutaj u takich pacjentów naprawdę z bardzo znacznymi przeciwwskazaniami do terapii konopnej myślę, że należy jednak podjąć próbę rocznego leczenia standardowego, jeżeli ona nie przynosi efektu, to wtedy ostrożne podejście do wprowadzenia z małymi dawkami terapii konopnej.
Tutaj też mówi się o tym, że zaburzenia w wywiadzie, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia typu choroby afektywnej dwubiegunowej, tudzież w wywiadzie rodzinnym, historia chorób psychicznych dużych psychów, jest to coś, o czym nie mówimy, ale w tej chwili to troszeczkę się zmienia. Mówi się nawet o tym, że w tych dużych psychozach istnieje możliwość ich modulacji przez terapię konopną, więc tych akurat przeciwwskazań nie traktuję już tak rygorystycznie, jak właśnie tych wcześniejszych, dotyczących układu krążenia, układu oddechowego i wydolności nerek i wątroby.
Oczywiście tutaj też trzeba sobie zdawać sprawę, że z uwagi na bardzo silne wiązanie się fitokanabidoidów z białkami osocza w razie takiego jakby zatrucia, to nie można ich usunąć drogą hemodializy. Więc tutaj jakkolwiek większość fitokanabidoidów ma działanie hepatoprotekcyjne, ale na przykład przy długotrwałym stosowaniu CBD obserwuje się wzrost prób wątrobowych. Ale jeżeli nie mamy tych poważnych dolegliwości, o których przed chwileczką powiedziałeś, jest to bezpieczna metoda walki z bólem? Jest to bezpieczna metoda jak najbardziej. Najczęściej przynosi korzyści.
Bardzo rzadko zdarza się, żeby pacjenci po wprowadzeniu tej terapii, po oczywiście dojściu do tych dawek leczniczych odczuwali efekty niekorzystne czy też pogorszenie. Z reguły występuje, jeżeli nie znaczna poprawa, to przynajmniej lekka poprawa. No cóż, temat uszczknęliśmy. Mam nadzieję, że wrócimy do bólu w szerszym aspekcie. Byle nie wałkować tematu do bólu. No właśnie, to jest też bardzo istotne. Ale temat niezwykle ciekawy. Dziękuję bardzo za informację i mam nadzieję, że do usłyszenia. Dziękuję bardzo i pozdrawiam serdecznie. I dojechaliśmy do końca odcinka. Dziękuję za Twój czas.
Wszystkie linki znajdziesz w opisie. Jeżeli publikowane przeze mnie treści są dla Ciebie atrakcyjne, zasubskrybuj, udostępnij lub pozostaw komentarz. Dzięki. Pozdrawiam ciepło. Tomasz Ołubczyński, terapeuta konopny z podcastu Rozmowy Konopne. Niech kannabinoidy będą z nami.