Tomasz Ołubczyński: Jest istotne, żebyśmy przed zastosowaniem, z takim ruchem poradzili się albo lekarza, albo terapeuty konopnego. Zapraszam Cię do wysłuchania trzeciej, ostatniej części rozmowy, w której to dr Marek Bachański odpowiada na przesłane pytania. Chciałbym zaznaczyć, iż odcinek ma charakter informacyjny i nie jest poradą medyczną. Ja nazywam się Tomasz Łowczyński, jestem dyplomowanym terapeutą konopnym i witam Cię w kolejnym odcinku podcastu Rozmowy Konopne. Zaczynamy! Dobry wieczór, Panie Doktorze. Dobry wieczór, witam Pana, witam Państwa.
00:00:40 Skutki uboczne i ryzyko wątrobowe — rola interakcji z klobazamem
dr Marek Bachański: Mamy tutaj pytanie o skutki uboczne leczenia marihuaną leczniczą, chociaż powinno brzmieć medyczną. Mam na myśli uszkodzenie wątroby. Przy jakich dawkach dziennych może dojść do pogorszenia prób wątroby? No właśnie, no tu jest taka kwestia, która powinna być dosyć dokładnie omówiona, że to zależy jakby od kilku czynników. Po pierwsze zależy od ilości branych leków i jakie to są leki brane. Dlaczego?
Dlatego, że możliwość wejścia w interakcje lekowe sprawia, czy może sprawić to, że poziomy niektórych leków, czyli benzodiazepin, czyli tutaj takim głównym przedstawicielem, powiedzmy, gdzie to zostało już dokładnie sprawdzone i opisane, jest klobazan, czyli jedna z benzodiazepin, gdzie nierozważne zastosowanie jednego i drugiego, czyli klobazemu i preparatów konopin, może doprowadzić do kilkukrotnego wzrostu poziomu tego leku w surowicy krwi. I objawów toksycznych, w tym również ze strony wątroby. To jest pierwsza rzecz.
Przy jakich dawkach dziennych może dojść do pogorszenia próby wątrobowych? No właśnie, więc tutaj bez dodatkowych informacji trudno jest odpowiedzieć dokładnie na to pytanie, bo nawet duże dawki konopi mogą wątrobie w ogóle nie zaszkodzić, a jeżeli mamy pacjenta, który bierze kilka leków, różnych leków, w tym jakieś leki przeciwpalaczkowe, w tym jakieś benzodiazepiny, to nawet mała dawka preparatu konopi może zaszkodzić.
Znów wracamy tutaj do przykładu z klobazamem, który jest przykładem benzodiazepiny, gdzie zastosowanie konopi może znacznie podnieść poziom tego leku w surowicy krwi i doprowadzić do objawów toksycznych. Czyli tak dla zasady ryzyko jest przy połączeniu preparatów konopnych i leków, przy stosowaniu samych... ...preparatów konopnych. Jest to bezpieczniejsze po prostu. Tak, no i piśmiennictwo chyba nie wykazało ani stężenia, ani dodatkowych informacji związanych z toksycznością preparatów konopnych, z tego co pamiętam.
Znaczy ta toksyczność jest opisywana, ale umówmy się, że to wszystko jest bardzo indywidualne, że musimy, czy powinniśmy mieć dodatkowe informacje, żeby jeszcze jakoś... ...jakoś to ocenić, że może ogólnie jakby poprzestańmy tutaj na takim stwierdzeniu, że lepiej i bezpieczniej jest wprowadzać preparaty konopi jako same, w sensie, że nie mamy leków lub z minimalną ilością leków, natomiast jeżeli mamy kilka leków, 3, 4, 5, no już robi się trochę więcej znaków zapytania, to może być mniej bezpieczne ze względu na potencjalne interakcje zachodzące między kannabinoidami i lekami.
Tak, tak, oczywiście, oczywiście, to już trzeba zachować na pewno większą, większy dystans do wprowadzenia kolejnych rzeczy do organizmu.
00:04:00 Monoterapia czy terapia skojarzona z lekami przeciwpadaczkowymi
dr Marek Bachański: Kolejne pytanie, czy preparaty konopne sprawdzą się jako monoterapia, czy powinny być stosowane w połączeniu z lekami przeciwpadaczkowymi?
Jeżeli chodzi o zastosowanie preparatów konopi i wyciągów, to tak oficjalnie analizując, czy oficjalnie podchodząc do tej sprawy, pracy, które opisywały właśnie takie leczenie, czyli mamy na rozpoznaniu padaczki opornej na leki i dodajemy do tego na przykład wyciąg z konopi i sprawdzamy skuteczność, to jednak takie prace są zaprojektowane w taki sposób, że do istniejącego leczenia dodajemy preparat konopi i wobec tego, patrząc z tego punktu widzenia, no raczej powinniśmy w tym momencie jakby stosować z innymi lekami przeciwpadaczkowymi.
Co nie oznacza, że w życiu takim realnym nie zdarzają się takie sytuacje, gdzie pobawianie samych konopi może pomóc. Tak bym krótko odpowiedział. Kolejne pytanie, na które już udzielał Pan co prawda odpowiedzi, bo było bardzo podobne.
00:05:18 Odstawienie leków przy padaczce mioklonicznej
dr Marek Bachański: Czy można rozważać odstawienie leków padaczkowych kosztem olejków przy padaczce? Czy można rozważać odstawienie leków padaczkowych kosztem olejków przy padaczce mioklonicznej? Dziecko ma maksymalnie dwa ataki w roku. No tutaj jest trochę sprzecznych informacji. Teraz co to znaczy? Padaczka miokloniczna zazwyczaj inaczej wygląda, że to nie są maksymalnie dwa ataki w roku. Że dwa ataki w roku to częściej są w innych padaczkach, na przykład w padaczce z iglicami w okolicy centralno-skroniowej, lub mówiąc inaczej, bardziej zrozumiale w padaczce irlandycznej.
Natomiast jeżeli mamy do czynienia z padaczką miokloniczną, to te mioklonie są zwykle dużo częściej. Stąd chyba nie rozważałbym tak wprost odstawienia leków, tylko chyba zalecałbym omówienie tej sprawy z lekarzem, z doktorem prowadzącym. Tak bym to podkreślił.
dr Marek Bachański: Zastosowanie oleju CBD w chorobach metabolicznych. Bardzo ogólne pytanie i tutaj w jaki sposób, w postaci suplementu, w niektórych schorzeniach metabolicznych jest do rozważenia. Ale ze względu na ogólność tematu, chyba bym widział tutaj coś takiego, że jeżeli będziemy kiedyś odpowiadać na to pytanie, to konkretna choroba metaboliczna i wtedy moja odpowiedź ta czy nie. Trochę za bardzo ogólne. Tak, bo powiedziałbym w ten sposób, że w większości chorób metabolicznych nie ma takich prac, żebyśmy mogli zastosować wprost kannabidiol, czyli CBD.
Natomiast przy części chorób metabolicznych mamy takie objawy, które wiążą się w tym momencie z obniżonym nastrojem, z jakimś lękiem. I w tym momencie jest do rozważenia podanie kannabidiolu. Ale też nie znając konkretnie. Nie znając konkretnie jakby jednostki chorobowej, no trudno się wypowiadać, bo można po prostu zaszkodzić pacjentowi w tym momencie mówiąc, że tak, tu możemy. Nie, no tak wprost chyba nie odpowiadamy, czyli musimy wiedzieć więcej szczegółów. Oczywiście, jasna sprawa.
00:07:37 CDKL5 — CBD i CBG na wyciszenie, sen i nastrój; rola diety ketogennej
dr Marek Bachański: Czy przy mutacji CDKL5, a wiem, że miał Pan styczność, oleki CBD i CBG się sprawdzały? Niekoniecznie mam na myśli działanie typowo na padaczkę, a ogólną poprawę funkcji? Funkcjonowanie organizmu, wyciszenie, poprawa snu. No właśnie, bardzo ciekawe pytanie, takie dość szczegółowe i jak najbardziej ja czuję się jakby dobrze z takim pytaniem, że mogę w znacznej większości odpowiedzieć. I teraz tak, to co jest ciekawe, to właśnie w tych objawach niezwiązanych z padaczką, jak najbardziej w przypadku wariantu genu CDKL5 możemy zastosować.
Czyli właśnie w celu wyciszenia dziecka, w celu poprawy snu i jak najbardziej tak polecam takie podejście do tematu. Natomiast proszę Państwa, wiadomo, że w przypadku wariantów genu CDKL5, mimo różnych badań klinicznych, które trwają na różnych preparatach, najskuteczniejsze leczenie jest jakie? Najskuteczniejsze leczenie to jest podanie czy zastosowanie terapii dietą ketogenową. Większość moich pacjentów z padaczką genetyczną uwarunkowaną właśnie tym genem ma w terapii dietę ketogenną i to zarówno są dzieci, jak i osoby dorosłe i takie leczenie im przynosi najwięcej korzyści.
Także zachęcam w tym momencie, jeżeli chodzi o padaczkę, to do omówienia tej terapii ze swoim neurologiem prowadzącym, zachęcam do terapii dietą ketogenną, a w tych objawach, o których sobie powiedzieliśmy, czyli wyciszenie, poprawa snu, obniżony nastrój, lęk, jak najbardziej można dodać CBD, czyli kalabetium.
00:09:30 CBD a poziom histaminy
dr Marek Bachański: Czy CBD wpływa na poziom histaminy? Pytam, bo jeden ze specjalistów dziedzin dietetyki przekazał mi informację, że CBD jest produktem sam w sobie wysokohistaminowym. U mojego dziecka poziom histaminy jest za wysoki, poziom DO za niski. Umówmy się, że na wiele pytań nie znam odpowiedzi i to jest takie pytanie po prostu, co do którego musiałbym trochę chyba spojrzeć do literatury, ponieważ nie zajmowałem się ostatnio sprawami związanymi z histaminą, że jakiś czas miałem z tym styczność, ale to nie był temat, który mnie głównie interesował, stąd umówmy się, że to pytanie.
No raczej do odpowiedzi na później powiemy. Więc no jakoś tak. Okej, dobrze, no to jedziemy z następnym. W innym czasie po prostu.
00:10:22 Mutacje genetyczne, przy których CBD jest niewskazane
dr Marek Bachański: Czy są choroby, mutacje genetyczne, przy których CBD jest niewskazany? No bardzo ciekawie. I tak zupełnie odpowiadając teoretycznie. Takie krótkie, a takie... Tak, to powiedziałbym, że pewnie tak. Ale teraz dlaczego? Proszę Państwa, nur, który w jakiś sposób już dłużej... ...ma do czynienia z padaczką uwarunkowaną genetycznie, to wie jedną taką dosyć podstawową prawdę, że lek niewłaściwie stosowany, czy niedopasowany do wariantu genetycznego może nam przynieść więcej szkody niż pożytku. I teraz co to znaczy?
Na przykład mamy wariant genu SCN1A, czyli pacjenta z zespołem grawet, to zastosowanie tutaj... ...na przykład takich leków jak karbonazepina, jak lamotrygina, jak wigawetryna, wprost może prowadzić do większej liczby napadów. I wobec tego, przenosząc tą ogólną wiedzę, czyli że mamy wiele różnych wariantów genetycznych, to jeżeli, powiedzmy, zastosujemy nieodpowiednio lek, może mieć więcej napadów, to tak trochę...
...przenosząc tą ogólną wiedzę też na kannabidiol, no jestem w stanie sobie teoretycznie jakby wyobrazić taką sytuację, że może się zdarzyć taka mutacja, taki wariant genetyczny, gdzie nam to po prostu zaszkodzi. Aczkolwiek też muszę zauważyć taką rzecz, że są pewne terapie, które w przypadku padaczek uwarunkowanych genetycznie... ...które nasilają liczbę napadów, no to jest naprawdę w bardzo małej liczbie tych wariantów genetycznych.
I do takiej właśnie terapii bym jakby zaliczył właśnie CBD, czyli kannabidiol, ale też terapię dietą ketogenną, że ja mając do czynienia z padaczką uwarunkowaną genetycznie bardzo chętnie korzystam z terapii CBD i bardzo chętnie korzystam z terapii dietą ketogenną, że to są dwie takie terapie, które... ...radziłbym stosować, a czy one w tym momencie nasilą nam napady? Taka możliwość teoretycznie jest, w praktyce jest to bardzo rzadkie. O, tak bym jakby podkreślił oddać na to pytanie.
00:13:01 Konopie w ataksji i niezborności
dr Marek Bachański: Czy konopie pomagają w atakcji? Powiem w ten sposób. Zwykle z atakcją, czyli po polsku z niezbornością, mamy do czynienia w różnych schorzeniach. I część z tych schorzeń może mieć przyczynę genetyczną. Może na część objawów w jakiś sposób działać pozytywnie, natomiast na samą niezborność, jako niezborność, no myślę, że nie do końca tak to jakby zadziała. Natomiast jakieś inne objawy, które wiążą się z takim zespołem, który przebiega z niezbornością, czyli z atakcją, no może się zdarzyć, że właśnie... Co BD pomoże?
Na przykład, jeżeli ktoś ma postępującą atakcję, czy stopniowo postępującą atakcję, może mieć obniżony nastrój, może mieć jakieś stany lękowe i wtedy dodatek, co BD rzeczywiście może poprawić funkcjonowanie takiej osoby. Świetnie. Kolejne pytanie.
00:14:10 ATP1A2 i inne warianty genowe
dr Marek Bachański: Czy przy każdej mutacji, w nawiasie u nas ATP1A2, można stosować... W znaczeniu prawdopodobnie CBD. No powiem w ten sposób. Nie jest proste odpowiedzieć na pytanie o kolejne warianty genowe, czy to jest w tym momencie ten ATP1A2, ale też inne w jakimś sensie warianty genowe. Wydaje się, że w większości wariantów genowych nie ma to jakby istotnego znaczenia. Może pomóc danej osobie osiągnąć, powiedzmy, taki stan, żeby lepiej spała, odprężyła się, czy miała mniej myśli depresyjnych czy lękowych.
No tak na te rzeczy patrzę, natomiast warianty genowe zwykle działają trochę na innym poziomie, na poziomie na przykład produkcji białka lub braku tej produkcji białka lub wytwarzania białka, które jest w jakiś sposób nieprawidłowe. I w związku z tym dochodzi do różnych jakby reperkusji w organizmie w wyniku nieprawidłowości genowych, czy wariantów genowych.
No w jakiś sposób CBD do końca na to nie wpływa, natomiast może łagodzić pewne objawy, które tak jak mówię są widoczne dla takiej osoby, a które wiążą się z jakimś powiedzmy obniżeniem nastroju, czy nastawieniem lękowym, czy problemami ze snem i wtedy rzeczywiście kanabidol może pomóc.
00:15:48 W jakich padaczkach konopie nie działają — Dravet, stwardnienie guzowate, Lennox-Gastaut
dr Marek Bachański: W jakich rodzajach padaczki konopie nie działają? Może zacznijmy wobec tego od drugiej strony, czyli odpowiedzmy na pytanie w jakich działają. I teraz jeżeli tak sformułujemy od jakby wstępu odpowiedzi na to pytanie, to generalnie jest tak, że lek na bazie konopi był badany w padaczkach genetycznych. Czyli w zespole na przykład drawek, czy w stwardnieniu guzowatym. Natomiast wyciągi z konopi były badane w różnego rodzaju padaczkach opornych na leki, gdzie mamy tak naprawdę szeroki zakres różnych padaczek i opornych na leki.
I tak naprawdę niesłychanie trudno jest odpowiedzieć na jakie nie działają. W związku z tym chyba byłbym za tym. Żeby pogłębiać wiedzę, sprawdzać, czy w danym rodzaju padaczki mamy jakieś prace w większości, czy w wielu rodzajach padaczki, czy w wielu rodzajach napadów padaczkowych jakieś prace zawsze można znaleźć. Podsumując krótko, to co wiemy na podstawie oficjalnych badań, to w takich zespołach genetycznych, jak zespół drawek, stwardnieniu guzowatym, w zespole Lenoxa-Gas-Tho są prace, które omawiają skuteczność, konopi i właściwie leku na bazie konopi.
Prace autorów izraelskich ogólnie traktują na temat skuteczności leczenia wyciągami z konopi w różnych postaciach padaczek opornych na leki.
00:17:33 Po jakim czasie spodziewać się efektu CBD
dr Marek Bachański: Ok. Po jakim czasie stosowania olejku CBD powinniśmy widzieć poprawę u chorego? Wszystko zależy w jakim wskazaniu stosujemy. Jeżeli chcemy widzieć poprawę dotyczącą na przykład tego, jak pacjent śpi, czy ma obniżony nastrój, czy ma nastawienie lękowe, no ta poprawa powinna być dosyć szybko widoczna. Co to oznacza? No w ciągu kilku dni. Natomiast jeżeli mamy inne cele, czyli redukcję napadów padaczkowych, no to tutaj już... Powinniśmy się nastawić na dłuższy okres czasu. Co to znaczy? Trzy, cztery, sześć tygodni, osiem tygodni, żeby w jakiś sposób ocenić to.
Jeżeli mamy bardziej skomplikowane leczenie i nie jest proste dodawanie kannabidiolu, no to nawet ten okres może być dłuższy.
00:18:38 Padaczka ogniskowa po udarze niedokrwiennym
dr Marek Bachański: Świetnie. Kolejne. Czy olejki CBD mogą pomóc w padaczce ogniskowym? U dziecka po udarze niedokrwiennym prawie całej jednej półkuli mózgu. Jakie są przeciwwskazania do CBD, do stosowania CBD? No tak się składa, że w tym momencie ja mam kilku pacjentów właśnie z takim rozpoznaniem, czy z taką przyczyną padaczki i tutaj leczenie prowadzę w trochę inny sposób, ponieważ zostały w jakiś sposób wypróbowane kolejne leki, tych leków było kilka już i jednak ruchem, o którym myślę, to jest w tym momencie dodanie do takiego leczenia terapii dietą ketogenną.
Stąd przede wszystkim myślę o takim leczeniu, natomiast jeżeli chciałbym w takiej sprawie zastosować kannabidiol, no mogę to zrobić, ale ponieważ w jakiś sposób zauważyłem, że chyba lepsza jest trochę albo inaczej, tak mi się wydaje, że lepsza jest droga z dodaniem do terapii diety ketogennej, to taką terapię zalecam. Kolejne pytanie, może nie aż tak bardzo związane z tematem padaczki, ale uważam, że też bardzo ciekawe.
00:20:03 Edukacja o medycznej marihuanie na studiach medycznych i farmaceutycznych
dr Marek Bachański: Czy uważa Pan, że edukacja dotycząca stosowania marihuany medycznej w leczeniu oraz wspomaganiu terapii farmakologicznych powinna obejmować studentów kierunków medycznych? Jak najbardziej. Uważam, że te informacje powinny być przekazywane właśnie już studentom, zwłaszcza, że jest to taka wiedza, która powiedzmy sobie szczerze w XIX czy na początku XX wieku była powszechna w sensie takim, że lekarze stosowali konopię, nalewki z konopi i w różnych chorobach było tak, że rzeczywiście konopie były stosowane, były skuteczne.
No i w jakiś sposób ta wiedza poszerzała się, natomiast później przyszedł taki przykry okres, że konopie czy różnego rodzaju preparaty z konopi zostały wykreślone z lekospisów. No i teraz powoli jednak chyba sytuacja powraca na właściwe tory. Ta wiedza znowu zaczyna być istotna, no i chyba powinno tak być, że już zapoznajemy z tą wiedzą właśnie studentów medycyny, czy studentów farmacji, czy tych kierunków, gdzie może być to istotne. Ja bym chciał tylko dodać, że jeden z uniwersytetów w Polsce będzie, mam nadzieję, że już w tym roku uruchomi kierunek właśnie o tematyce konopnej.
I będzie to pierwszy tego typu kierunek dostępny dla poszerzenia swojej wiedzy właśnie przez studentów. Nie chciałbym oczywiście wspominać, który to jest uniwersytet, żeby nie zapeszyć. Ale oczywiście. Przejdźmy do kolejnego pytania. Przeciwnie. Czy może to mieć związek z ilością i rodzajem podawanych leków przeciwpadaczkowych, ewentualnie choroby?
00:22:24 Zespół Millera-Diekera — fenytoina i dieta ketogenna
dr Marek Bachański: U nas zespół Milera. Milera i Kera. No więc tak, w tym zespole również mam swój jakby schemat leczenia tych pacjentów i mój schemat leczenia to obejmuje tutaj jeden lek i dietę ketogenu. W przypadku pacjentów zespołu Milera i Kera jest bardzo stary lek, ale bardzo skuteczny. To jest fenytoina. I ten stary i bardzo skuteczny lek łączę z dietą ketogenną i to jest mój najlepszy zestaw do leczenia tego zespołu. Dzieci czy pacjenci na tym zestawie moim zdaniem osiągają najlepszy wynik.
Natomiast jeżeli chcemy tutaj zastosować CBD, no to musimy pamiętać, żeby w jakiś sposób stosować to wtedy, kiedy leków jest stosunkowo najmniej. Dlaczego? Dlatego, że kannabinoidy czy kannabidiol wchodzą w interakcję z różnymi lekami. Stąd jeżeli dziecko czy osoba dorosła bierze z tych leków więcej niż dwa, a zdarza się to w przypadku padaczek opornych na leki, tutaj dodanie CBD, dodanie kannabidiolu, no niestety, ale może nam wpłynąć w taki sposób, że możemy mieć kolejne interakcje. I ja wiem, że część neurologów właśnie takie leczenie stosuje, takie leczenie preferuje.
W ogóle neurologzy dzielą się na dwie grupy. Takich, którzy stosują kilka leków, czyli trzy, cztery, nawet pięć. I takich, którzy stosują bardzo skromne leczenie, jeden, dwa leki. Ja zaliczam się do tej drugiej grupy. Czyli lubię stosować w najtrudniejszych padaczkach jeden lub dwa leki i to wszystko, i ewentualnie do tego dodać CBD. No bo w tym momencie to zapewnia mi jakąś, jakiś taki komfort, że tych interakcji nie będzie zbyt dużo. No i oczywiście też powinniśmy pamiętać, że są leki przepisów padaczkowe, które szczególnie wchodzą w interakcję z kannabidiolem.
Mówię tutaj o niektórych preparatach. Mówię tutaj o niektórych preparatach z grupy benzodiazepin, na przykład klobazam, gdzie szczególnie powinniśmy uważać, a być może nawet nie stosować razem kannabidiolu i klobazamu. I może to tyle na ten temat.
00:24:58 GLUT1 i GABRG2 — dieta ketogenna jako leczenie z wyboru
dr Marek Bachański: Okej. Czy przy GLUT1 i GABRG2 można stosować olejek CBD? Zawsze można i w jednym i w drugim, tylko pytanie dlaczego te warianty. Czy te warianty genowe ktoś połączył w pytaniu, bo raczej nie zdarza się, albo inaczej to jest coś bardzo, bardzo rzadkiego, żeby u danej osoby były dwa warianty genowe i one jakby były w taki sposób złożone ze sobą, że każdy z nich wywołuje chorobę. Albo mamy ten gen GABR1, albo mamy GLUT1 i wynikający stąd...
Jeżeli chodzi o schorzenie GLUT1, czyli niedobór transportera glukozy, to tutaj wiadomo dużo już na temat mechanizmu i wiemy jak powinniśmy leczyć to schorzenie, czyli w tej chorobie jest tak, że mamy niedobór transportera, takiego nośnika, który przynosi glukozę do komórek układu nerwowego. Stąd taki jest mechanizm, że przez uszkodzony ten transporter nie jest transportowana glukoza do komórek układu nerwowego i w tym mechanizmie wytwarzają się objawy.
Czyli my musimy znaleźć coś innego, czy obejść ten problem tak, żeby do tych komórek układu nerwowego trafiła znów energia, czyli trafiły składniki odżywcze. I takim rozwiązaniem dla pacjentów z niedoborem transportera glukozy jest dieta ketogenna. Leczenie można powiedzieć z wyboru i bardzo dobrze działające i to jest takie leczenie, które powinno być polecane. Przy leczeniu schorzeń związanych z padaczką i bardzo, bo słyszę, że tutaj za każdym, może za każdym razem nie, ale w większości odpowiedź w walce z objawami jest dieta ketogenna.
Jest to takie leczenie, które już ma w tej chwili 100 lat. Jest to terapia, która odnosi duże sukcesy w walce z padaczką oporną na leki. W niektórych schorzeniach jest nawet terapią z wyboru i tutaj możemy właśnie sobie powiedzieć o tym, że takim schorzeniem, gdzie powinna być w pierwszym momencie zastosowana jest właśnie niedobór transportera glukozy, czy napady padaczki w przebiegu tego niedoboru transportera glukozy, że jest to takie leczenie. Takie leczenie, które jest tutaj najważniejsze i bardzo skuteczne. Kolejne pytanie.
00:27:50 Czy CBD wymaga opieki neurologa — dawki suplementacyjne vs terapeutyczne
dr Marek Bachański: Czy olejek CBD powinien być stosowany pod opieką neurologa, czy niektóre leki przeciwpadaczkowe mogą podkręcić lub osłabić działanie CBD? No świetne pytanie i teraz gdybyśmy chcieli się tak szczegółowo zastanowić nad odpowiedzią, to chyba tutaj należałoby zastanowić się w jakich dawkach podajemy tenże olejek CBD.
Jeżeli to są dawki, powiedzmy stosunkowo niskie, czyli tak jakbyśmy stosowały jakiś suplement w tym momencie, by po prostu brali pod uwagę uzupełnianie pewnych składników, które niewątpliwie w kannabidiolu, czy w olejku CBD są, to jeżeli traktujemy to jako suplement, myślę, że nie ma potrzeby tutaj zasięgania porady lekarza, czy szukania tej porady. Natomiast jeżeli już myślimy o tym, żeby jednak zastosować. Jeżeli już myślimy o tym, żeby zastosować wyższe dawki, to chyba tutaj byłoby istotne, żeby poradzić się jakiejś osoby, która może nam trochę pewne rzeczy wyjaśnić.
Nie musi być lekarz, to może być terapeuta konopny, czy fitoterapeuta, natomiast chyba warto w takich momentach właśnie jakiejś innej osoby zasięgnąć, przede wszystkim z tego powodu, że mamy jednak do czynienia z substancjami, która może wchodzić w interakcje z najróżniejszymi lekami, w tym z lekami przeciwpadaczkowymi i to może być nieobojętne dla organizmu, czy dla danej osoby, która tenże olejek już w wyższych dawkach sobie pobiera. Zdecydowanie polecam konsultacje z osobami, które mają większe doświadczenie, tak żeby sobie nie zrobić po prostu krzywdy.
Czy CBD może obciążać, uszkodzić wątroba przy dłuższym stosowaniu i większych dawkach? Czy CBD może obciążać, uszkodzić wątroby przy dłuższym stosowaniu i większych dawkach? Jest to substancja, która niewątpliwie działa na poziomie właśnie różnych enzymów w wątrobie i to jest jej miejsce działania, natomiast jeżeli w tym momencie tych substratów dla tych enzymów jest dużo, w sensie takim, że jednocześnie są inne leki, no to może rzeczywiście być problem dla wątroby i stąd całe troszeczkę zamieszanie tutaj w tym temacie. No dokładnie, dokładnie. Kolejne pytanie.
Dlaczego leki CBD bardzo dobrze działały przez 4 miesiące? Nie było żadnych objawów w przypadku córki, drżenie ręki. Po tym czasie przestały działać. Czy warto powrócić do podawania? Temat jest w jakiś sposób zarysowany, naszkicowany, natomiast trudno odpowiedzieć w szczegółach.
00:33:30 Strategia stosowania — 4–5 tygodni i tygodniowa przerwa
dr Marek Bachański: Ja zawsze proszę o taką rzecz, żeby owszem stosować 4-5 tygodni i później zrobić w takich sprawach tygodniową przerwę. No wszystko po to, żeby jednak ten kannabidiol czy CBD działał dłużej i działał dobrze. Natomiast próbę zawsze można podjąć. Ja natomiast uważam, że próby powinny być rzetelnie robione, czyli dajemy sobie jeszcze raz szansę, czy olejkowi CBD jeszcze raz dajemy szansę powiedzmy na te 3-4 tygodnie i praktycznie sprawdzamy. Jeżeli jednak to przyniosie ulgę dziecku, jeżeli to... To zadziała, zostawiamy. Nie działa, przepraszam, no odstawiamy.
Można zawsze zastosować innego producenta. Oczywiście. Może być inny skład, to też może mieć jakiś realny efekt, prawda? Tak. Kolejne. Panie doktorze, bardzo proszę o podjęcie tematu. Produkty konopne stosowane u dziecka z mutacją w genie SCN8A. Córka dodatkowo ma zdiagnozowany zespół Williamsa. Uogólnione. Utrata świadomości. Dziękuję w imieniu społeczności i rodziców dzieci z mutacją w genie SCN8A. Na pewno rodzice, którzy mają dziecko z wariantem genu SCN8A wiedzą jak trudny to jest temat.
Terapia padaczki przy wariantach genu SCN8A jest nawet wprost można powiedzieć wyzwaniem dla neurologa dziecięcego. Czy dla neurologa ogólnego. Jest trudno leczyć te dzieci, jest trudno leczyć tych pacjentów. Natomiast ja nie mam nic przeciwko, żeby taką próbę na podstawie, na bazie olejku CBD czy konabidiolu podjąć. Oczywiście chyba tutaj właśnie po konsultacji z neurologiem. Także próbę można podjąć. Ostatnio przez jakiś rok nie miałem pacjentów ze SCN8A. Wcześniej natomiast tak. Trudno mi mówić tutaj o jakichś swoich doświadczeniach.
Natomiast myślę, że powinniśmy być otwarci na taki pomysł, że jest to rzecz do wypróbowania w przypadku wariantu genów SCN8A. Bo tutaj wiadomo, że trudno jest przy wariantach SCN8A odnieść zdecydowany sukces od razu.
00:36:00 SCN8A i zespół Williamsa — próba CBD jako uzupełnienie
dr Marek Bachański: Natomiast musimy do tego, musimy na ten sukces powoli pracować. Stąd nie wykluczam też prób z podaniem konabidiolu. D-Pakina a CBD. Czy można stosować? Można stosować razem, ale ostrożnie, jeżeli mamy wysokie stężenia kwasu walproinowego. I teraz może ja powiem tutaj o swoich doświadczeniach. Ja miałem pacjentów, gdzie poziom kwasu walproinowego był w tych wyższych zakresach. Czyli na przykład 80, 90. Tutaj po włączeniu konabidiolu warto sprawdzić gdzieś tak po 7-10 dniach, czy ten poziom kwasu walproinowego nie podniósł się nadmiernie.
Mówię o tym dlatego, że miałem właśnie takich pacjentów, gdzie jakaś tam w sumie czujność lekarska doprowadziła do tego, że wykryliśmy właśnie u pacjenta bardzo wyraźnie podwyższony poziom. Kwasu walproinowego po jednoczesnym podaniu CBD. Zaznaczam, że to dotyczy takich pacjentów, u których ten poziom kwasu walproinowego jest dość wysoki. Czyli 80, 90 jest jeszcze w zakresie normy, ale tej wysokiej normy. Natomiast wydaje się, że jeżeli mamy poziomy niższe, czyli 50, 60 czy 70, nie powinno być tutaj problemów.
00:37:30 Depakine (kwas walproinowy) a CBD — monitorowanie stężeń
dr Marek Bachański: No tak, ale monitorowanie poziomu stężenia. Powinno być chyba wprowadzone, prawda? Tak. Świetnie. Kolejne. Lamatrygina, Karma, Bazepina i Oskar Bazepina. Dokładnie, ACBD i CBG. No, powiem tak, z tymi lekami to są leki cały czas stosowane. Często stosowane przez neurologów na całym świecie, więc nie jest to tak, że nie możemy połączyć tych substancji. Chyba powinniśmy znów zwracać uwagę na interakcje czy jakieś wahania poziomu, zwłaszcza jeżeli stosujemy kannabidiol łącznie z karbamazepiną czy z okskarbazepiną. W przypadku połączenia z lamatryginą, no, myślę, że szansa na interakcje.
Jest tutaj mniejsza niż w przypadku jednoczesnego zastosowania tych dwóch pierwszych leków, czyli karbamazepiny i okskarbazepiny. I dwa grosze ode mnie. CBG absolutnie w wieczornym albo późnym popołudniowym podaniu nie powinno się stosować, bo może być problem z zaśnięciem.
00:39:00 Lamotrygina, karbamazepina, okskarbazepina z CBD i CBG
dr Marek Bachański: No właśnie. Kolejne. Czy małe dzieci, wiek 2-3 lata? Stosujące leki przeciwpadaczkowe mogą stosować konopię. Czy konopię stosuje się u małych dzieci mających padaczkę w wyniku mutacji genetycznej? Mam też pytanie, co pan doktor sądzi o szczepieniu przy wadach genetycznych oraz stwierdzonym niedotlenieniu, w wyniku których jest padaczka? No to zacznijmy od początku. Powiedzmy, jeżeli mamy lek na bazie konopi, na bazie kannabidiolu, to oficjalne, a w trakcie wskazania rejestracyjne są od drugiego roku życia. Czyli już widzimy, że u dzieci 2 czy 3-letnich taki lek moglibyśmy zastosować.
Więc tutaj na pierwszą część pytania, czy u dzieci 2 czy 3-letnich możemy zastosować, myślę, że możemy. Moje doświadczenia też są takie, że czy to jest 2-latek, czy 3- czy 4-latek, jak najbardziej można zastosować, czy spróbować zastosować. Tak jak mówię, że jest to lek, który jest bardzo popularny, bo jest bardzo popularny, bo jest bardzo popularny, bo jest bardzo popularny. No tak to wygląda. Ja nawet stosowałem u młodszych pacjentów w tym momencie, troszeczkę ponad rok, czy między pierwszym a drugim rokiem życia.
Jeżeli dawki są dobrze dobrane, to ci pacjenci też bardzo dobrze to znoszą i nie ma jakichś istotnych objawów niepożądanych.
00:40:30 CBD u dzieci 2–3-letnich — wskazania rejestracyjne i praktyka
dr Marek Bachański: Przypominam sobie takiego pacjenta, który był jednym z pierwszych moich w ogóle pacjentów, gdzie zaczynaliśmy dodawanie CBD, czy dodaliśmy CBD do terapii dietą ketogenową. Miał chyba rok i 8 miesięcy. I w tym momencie po dodaniu tego CBD przez pewien czas, no w ogóle nie było napadów. I w tym momencie po dodaniu tego CBD przez pewien czas, no w ogóle nie było napadów. Dlatego tutaj myślę, że jest istotne, żeby o tym mówić, że nawet u tych młodszych dzieci, a pytanie było o 2 czy 3-letnie dzieci, tak, możemy zastosować.
Są też odpowiednie wskazania rejestracyjne, że lek mamy, czy możemy już zastosować u dzieci co najmniej 2-letnich. Także tak to wygląda. Druga część pytania, gdyby pan jeszcze przypomniał, co tam było w drugiej części pytania. Oczywiście. Mam też pytanie, co pan doktor sądzi o lekarzy?